We are Moving to yodchattinyline.com

Hello!
We are moving to the new home yodchattinyline.com

Print from Paa Sa-nquan / พิมพ์จากป่าสงวน

นิทรรศการภาพพิมพ์ออแกนิกของอาจารย์ญาณวิทย์ กุญแจทอง
The organic printmaking by Yanawit Kunchaethong 2014
หอศิลป์วิทยนิทรรศน์ ศูนย์วิทยทรัพยากร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

P1120513
P1120487

P1120510

P1120524

P1120459

P1120460

P1120461

P1120463

P1120467

P1120516
P1120471
P1120474

P1120478

P1120503

P1120480
P1120508
P1120521

P1120519

Tagged , , , , , , , , , ,

Festas de Lisboa’14 Sardines & That’s a Mole! 14

มีงานประกวดน่ารักๆ สองงานที่ชวนให้ร่วมสนุกในช่วงนี้ก็คือ
Festas de Lisboa’14 จัดขึ้นโดยเมืองลิสบอน ประเทศโปรตุเกส
กติกาแสนง่าย คือ ให้เราแต่งเติมภาพปลาซาร์ดีนจากภาพ silhouette ที่เขากำหนดมาให้ได้ตามใจชอบ ( ดาวน์โหลดภาพ อ่านกติกา และดูตัวอย่างซาร์ดีนในปีก่อนๆ ที่ชนะการประกวดได้ที่ http://festasdelisboa.com/concursosardinhas2014/en#sardines-2011-2013 ค่ะมีเจ็ดรางวัลด้วยกันนะคะ รางวัลละ 2,000 ยูโร
ส่งภาพกันได้จนถึงวันที่ 7 มีนาคม 2557 นี้
และอีเมลสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ info@festasdelisboa.com ค่ะ

 

ส่วนงานประกวดงานที่สองก็คือ That’s a Mole!
จัดขึ้นโดยเมืองตูริน ประเทศอิตาลี โดยผู้จัดบอกว่า ได้รับแรงบันดาลใจมาจากการประกวดวาดภาพปลาซาร์ดีนที่ลิสบอนนั่นเอง That’s a Mole! เพิ่งเริ่มจัดปีนี้เป็นปีแรก ภาพที่เขานำมาใช้ก็คือภาพ The Mole Antonelliana ซึ่งถือเป็นแลนด์มาร์กสำคัญของเมืองตูรินค่ะ หากสนใจ ลองเข้าไปอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ http://www.thatsamole.com/online/index.php/en/home#bando  ค่ะ
รางวัลชนะเลิศมีหนึ่งรางวัล เป็นเงิน 1,000 ยูโร
ส่วนภาพอื่นๆ ที่เข้ารอบอีก 24 ภาพ จะได้จัดแสดงที่เมืองตูรินในวันที่ 24 มิถุนายน 2557
หมดเขตส่งภาพ วันที่ 18 เมษายน 2557 นี้นะคะ

Tagged , ,

Saki: The Story-Teller

Yodchat Bupasiri
Special Article of Weekly Matichon Newspaper Edition
Dated 21-27 October 2011

translated by Fuangfa Chartgumhang
ภาษาไทย https://welovetinyline.wordpress.com/2012/01/02/%E0%B8%8B%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%B5-%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%81%E0%B8%94/

Alba Marina Rivera a Barcelona based children picturebook illustrator selected a short story named “The Story-Teller” (El Contador de Cuentos). The story was done by a popular writer named “Saki” , Rivera made it into a beautiful and interesting children picturebook. “Saki” is the penname of Hector Hugh Manro, A Scotish and English writer and journalist, there are two collections of short stories, The Chronicle of Clovis (1911) and Beast and Super Beasts (1914), The short story of The Story-Teller is included in the latter one. The two novels are “The Unbearable Bassington” (1912) and “When William Came” (1919), some parts are available to Thai readers by the translation at Rachaya Ruangsri, Praew Publisher first edition of October 2002.

There are 48 pages and the size of 31×16.5 centimeter which is different from typical children picturebooks, as if the designer of the book’s cover intend to make the shape of this book similar to the passenger train, when slided each page out it seem as if the train is moving, provided the original charms of children illustration books.


The story begins in an oppressive and troubling afternoon for all four train passengers; the aunt who was trying to calm her two nieces and a nephew who couldn’t seem to be kept still any moment, and it has given a stranger who sat opposite from them nearly give up on what was happening right in front of him.

The illustration was beautiful, Rivera chose photocopy transfer technique. She used the twin page to illustrate the troubled scene of the carriage, the three kids who jumped around and shouted as if there were just the tree of them exist.

“Come and look out of the window ,”the aunt suggested to Cyril, her nephew who was making the place dusty by hitting hard on the cushion of the train’s seat.
It worked, Cyril moved reluctantly to the window. “Why are these sheep being driven out of that field?” he asked.

“I expect they are being driven to another field where there is more grass,” said the aunt unconvincingly.
“But there is lots of grass in that field” retorted the boy,
“Perhaps the grass in the other field is better,” the aunt began to get fatuous.
“Why is it better?” Cyril asked.
“Oh, look at those cow!” exclaimed the aunt without success.
“Why is the grass in the other field better?” persisted  Cyril.

Saki wrote the scene hilariously and Rivera illustrated the aunt characteristic perfectly. The young aunt who wasn’t that old but seemed to be living in the old traditional way, struggled to handle the hopeless situation unsuccessfully. Things were gotten worse when the smaller girl created a diversion by beginning to recite “On The road to Mandalay,” she knew only the first line and kept on repeating the line over and over again.
(“By the old Miulmein Pagoda , looking eastward to the sea.”) Actually it’s  this song derived from  the poem “Mandalay” by Rudyard Kipling. Olay Speak American song writer wrote it and was sung by Peter Dawson.
“Come over here and listen to the story” said the aunt, this supposed to be her final approach and started to tell a boring story to the children. It was a  story of an extremely good girl who was survived from being killed by a mad cow. All people who came to rescue her praised for her dignity.
“Wouldn’t the people come to rescue her if she isn’t a good girl.” The older niece asked.
“Well, yes,” admitted the aunt, “But I don’t think they would ran so fast to help her if they had not like her so much.”
“It’s  the most stupid story I’ve ever heard,“ said the older of the small girls.

At that moment, the stranger was running out of patience and told the aunt right out loud that she wasn’t that good as a story-teller. Rivera intentionally draw the picture of the moment to represent an opposed view of the aunt and the stranger by putting them on the opposite side. The three children were right in the middle of the picture, the girl who sang repeatedly stood right in the middle picked her nose carelessly. The aunt had a painful defensive look in her eyes.

“Perhaps you would like to tell them a story,” she retorted. The story that came after this part was an outstanding work of the illustrator.

“Once upon a time,” began the stranger, there was a girl called Bertha, who was extra ordinarily good.” Rivera put Bertha at the lower left corner of the twin pages, only half of her face shown and she had pink ribbon on her head, the page on the right, however, Rivera drew the aunt and the three children who were paying attention to the story told. The aunt had a big pink ribbon on her head just similar to Bertha’s.

The interpretation of the story was clearly presented in the next twin page, the page on the left we could see the whole body of Bertha, she was wearing a pink dress with white apron hugging her doll with the happiest smile on her face, on the right side page was a close up drawing of all children’s face, it showed boredom, they started to feel that all story-teller were all the same “boring!” The aunt put her smiley face to the doll of her niece, Bertha’s face and gestures were so similar to the aunt. It was suggested from Rivera to all readers that the two of them were the reflection of each other. Little Bertha was such an extra-ordinary good girl, as a matter of fact the stranger said she was “horribly good.” She was always being told what to do, and she did them with royalty. Her clothes were always clean and in a very traditional style. Rivera drew the picture of Bertha of doing good deeds while birds, butterflies and squirrels were surrounded her which reminded us of “Snowwhite” who was always surrounded by all animals.

Bertha was so horribly good that she received the three medals of goodness. There was a medal of obedience, another medal for punctuality and a third  medal for good behavior. They were large and made of metal, they clicked against one another as she walked. Rivera drew a winning smile on Bertha’s face as she was receiving the third medal, the smile meant to address to all readers. (Hey! Look at me I’m good!)

All town people praised Bertha’s goodness, and in contrast Rivera drew the picture of this part as if the people in the town were gossiping and whispering about something evil, one lady whisper in secret manner to a group of people which high ranking offer and the reverend were included. This convey the idea that the goodness of Bertha was on the suspicion base or it’s the goodness of evil and entitled to be envious.

The Prince of the country heard about Bertha’s goodness so he provided her a reward by allowing Bertha a walk in his garden which was located outside of the town. This garden was so beautiful and there were no other children permitted to go inside.
Right here , Saki wrote sarcastically about Bertha, she was allowed by the  prince to walk and to see beautiful flowers. It was so sad that there were no flowers, not even one in the garden. The domestic pigs who were the Prince pets ate all the flowers. She was so sad because she had promised the aunt with tears in her eyes that she wouldn’t pick any flowers of the Prince. But there were no flowers, she felt so stupid because what was the use of promising to do good things when there was no motivation or temptation on the bad side.
Even though there were no flowers, the Prince’s garden was so gorgeous, Rivera chose the use of Photography Transfer technique created different shapes of trees. She used her own imagination in drawing some parts, she cleverly set the rhythm of artwork in accordance with the emotion. Little Bertha had absorb the beauty of the garden and also her grand opportunity to enter into the Prince garden. Rivera positioned Bertha right in the middle of the garden. The obviously seen things from the picture were her three medals of goodness which she always pinned them on her dress.

On the next twin page the picture shown Bertha’s stared at her own reflection from the pond, she poked her finger in the water at the part of the three medals and smiled an ugly smiled. With our own conclusion in accordance with suggestive idea of Rivera, we definitely realized that Bertha was a self-centered child, she was so absorbed with her own reflection in the water without knowing that the wolf was entering into the garden at that moment.

She ran for her life when she saw the wolf later, and thought to herself that she shouldn’t have been allowed into this garden ,the most obvious thing that give notice of Bertha to the wolf was her white pinafore which was so clean and make it obviously seen from afar. Oh! The goodness of Bertha was turning into a negative aspect!

There was no one who helped Bertha, in the story of the aunt, the good girl got help from people who praised her goodness. But for the Bertha, goodness didn’t seem to help her a bit, it brought about scary things to her. For the first time in her life her thought switched to the opposite belief, if she weren’t so extraordinarily good she would be safed in the town of that moment.

Even though, hiding herself in myrtle bushes providing a temporarily relief of fear because the scent of the myrtle was so strong that the wolf could not sniff out where Bertha was hiding, so he thought he might as well go off and catch the pigs instead. She was so afraid because the wolf was sniffing so close to her. Rivera filled the wolf picture in the twin page, big bad wolf with fiercely eyes and long canine tooth, Bertha was trembling and as she trembled the medal for obedience clinked against the medal for good conduct and punctuality. The wolf was just moving away when he heard the sound of the medals clinking and stopped to listen; it was such a bad joke.

“Were any of the little pigs killed?” one of the children asked.
“No, they all escaped.” The stranger answered.
“The story began badly,” said the smaller of the two girls, “but it had a beautiful ending.”
“It’s the most beautiful story that I’ve ever heard,” said the bigger one of the two girls with immense decision.

A dissentient opinion came from the aunt.
“A most improper story to tell the young children!  You have undermined the  effect of years of careful teaching”
“But I kept them quite for ten minutes , which was more than you were able to do.”
That was the last words from the stranger before he got off the train.

This is the first Children Illustrator book of Alba Marina Rivera(http://albamarinarivera.com), who graduated from “Escola ” in Bacelona, Spain. Printed in Spanish by Ekare Publishing House and received New Horizon award from Bologna Children’s Book Fair 2009 in Italy. And also received the Best Book for Children and Teenager award in the year 2009, Venezuela. The publisher indicated that this book was suitable for nine years old children and above.
***

The process of Photography Transfer is to pressed the model on to the original pictures (ordinary photographs or color photocopy or black and white) by putting the upside down position on the  desired surfaces of clothes, paper or wood, the process of pressing hard is required on the material desired, or you may use the heating process at  http://www.youtube.com/watch?v=T0J8TAh_zFo
You also can read a short story of Saki in English at

http://haytom.us/?s=THE+STORY-TELLER&x=20&y=9

โคมาโกะ ซากาอิ (KOMAKO SAKAI)

Pooka+ ฉบับ Komako Sakai

แปลจากนิตยสารภาษาญี่ปุ่น Pooka+ฉบับ Komako Sakai
โดย สิริพร คดชาคร
***
สิริพร คดชาคร 
ใช้ชีวิตวัยเด็กที่อยุธยา จบมัธยมปลายจากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา และรับปริญญาอักษรศาสตรบัณฑิตจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

มีผลงานแปลมาแล้วหลายเล่ม เช่น แสงสว่างกลางทะเลลึก มิเกะเนโกะ โฮส์มส์ แมวสามสียอดนักสืบ 19 ตอนโรงแรมสนธยา ฯลฯ

เด็กอาคารจัดสรร

ฉันอาศัยอยู่ในอาคารจัดสรรจนถึงสิบขวบ ดังนั้นเมื่อเห็นกลุ่มอาคารประเภทนี้จึงตื่นเต้น อย่างเวลานั่งรถไฟผ่าน และมองเห็นอาคารจัดสรรอยู่ไกล ๆ ผ่านทางหน้าต่าง ฉันจะเฝ้ามองด้วยสีหน้าดีอกดีใจ

บางครั้งฉันลองบอกคนอื่นว่า “ฉันโตมาในอาคารจัดสรรล่ะ” จะได้คำตอบไร้อารมณ์กลับมาทำนองว่า “งั้นเหรอ…” ฉันอยากเจอคนที่ตอบว่า “ฉันก็เหมือนกัน !” แล้วประสานมือกระโดดโลดเต้นดีอกดีใจไปด้วยแต่ก็ไม่มี ย่านนิวทาวน์ s ที่ฉันอาศัยอยู่นั้น มีอาคารจัดสรรทอดยาวต่อเนื่องไร้จุดจบ และญี่ปุ่นก็มีสถานที่แบบนี้มากมาย ฉันคิดว่าคนที่อาศัยในอาคารจัดสรรน่าจะมีเยอะเหมือนกัน แต่ไม่รู้ทำไมถึงไม่เจอเลย

Komako Sakai: captured from Pooka+

ฉันอาศัยในอาคารจัดสรรเลขที่ C-60 หมายเลขดังกล่าวอยู่สูงขึ้นไปบนผนังด้านซ้ายของอาคาร อักษรขนาดเล็กแข็งทื่อเขียนด้วยสีดำ ฉันพยายามปาลูกเบสบอลหลายต่อหลายครั้งให้โดนตรงนั้น แต่มันสูงเกินไปเลยไม่ถึง

ห้องพักคับแคบเป็นแบบ 2DK (*ห้องเปล่าสองห้อง + ห้องกินข้าวที่ผนวกรวมกับห้องครัว) เวลาออกไปที่ระเบียง ฉันมักเกาะลูกกรงเหล็กมองลงไปข้างล่าง ช่วงที่หมกมุ่นกับการทำเครื่องบิน ก็ร่อนออกไปจากตรงนี้ ชั้นหนึ่งของอาคารเป็นพื้นที่โล่งให้ขี่จักรยานเล่นได้แม้ในวันฝนตก

อาคารจัดสรรในเมืองถูกปรับเปลี่ยนสร้างใหม่ต่อเนื่อง ฉันจึงคิดว่าในย่านนิวทาวน์ S ก็คงไม่ต่างกัน อาคาร C-60 เองคงเริ่มถูกรื้อถอนทำลาย คิดดังนั้นฉันนึกอยากเห็นขึ้นมาจึงนั่งรถไฟชินคันเซ็นไปโอซากา

Komako Sakai: captured from Pooka+

ย่านนิวทาวน์ S ไม่เปลี่ยนไปสักนิด กลุ่มอาคารจัดสรรไม่มีวี่แววจะถูกรื้อถอน ยิ่งกว่านั้นผนังยังทาสีใหม่ สวยกว่าสมัยฉันเด็ก ๆ เสียอีก ฉันตะลึงเล็กน้อย จากนั้นรู้สึกเต็มตื้น อันดับแรกฉันไปที่อาคาร C-60 ก่อนเดินวนรอบเมืองอยู่ครึ่งค่อนวัน ไม่เปลี่ยนไปเลยจริง ๆ จนแอบน่ากลัว (แม้จะมีความเปลี่ยนแปลงจำพวก สนามหญ้ากลายเป็นลานจอดรถ และหอสมุดกลายเป็นแคร์เซ็นเตอร์ก็ตาม) จะมีก็แต่ต้นไม้ที่โตขึ้นสามสิบปีดูสง่างาม แผ่กิ่งก้านสาขาใต้ผืนฟ้าสีฟ้าของเดือนมิถุนายน

ฉันอยากลองวาดอาคารจัดสรรลงในหนังสือภาพ จึงทำหนังสือ ยูคิ งะ ยันดะระ (ถ้าหิมะหยุด) ขึ้น ก่อนมีบรรณาธิการต่างชาติคนหนึ่งเห็นเข้าแล้วบอกฉันว่า “ตอนเด็กก็เคยอยู่ในสถานที่แบบนี้เหมือนกัน คิดถึงจริง ๆ” แล้วกรุณาตีพิมพ์หนังสือให้ ฉันดีใจที่ได้เจอเด็กอาคารจัดสรรด้วยกัน

โลกเล็ก ๆ

หนังสือภาพของคุณซากาอิเป็นงานเปี่ยมความรู้สึกและวาดขึ้นอย่างละเอียดลออ เธอรู้จักหนังสือภาพได้อย่างไร วาดหนังสือภาพแบบไหน และอยู่กับมันอย่างไร เรามาฟังเรื่องราวตั้งแต่ครั้งยังเด็กจนถึงปัจจุบันของตัวผู้ประพันธ์คือคุณซากาอิกันดีกว่า

วัยเด็ก

เช่นเดียวกับคนส่วนใหญ่ คุณซากาอิรู้จักหนังสือภาพจากการได้อ่านที่บ้านสมัยยังเด็ก เริ่มต้นจากหนังสือภาพของพี่ชาย

“ฉันอ่านหนังสือที่ได้รับตกทอดจากพี่ชายค่ะ ส่วนมากเลยเป็นหนังสือแบบเด็กผู้ชาย อย่าง อิตะสุระ คิคันฉะ จูจู (ปู๊นปู๊น หัวรถจักรจอมป่วน) หรือ คิคันฉะ ยาเอมอน (ยาเอมอน เจ้าหัวรถจักร) ปกติฉันเป็นเด็กที่ชอบจับแมลงเล่นด้วยค่ะ เฝ้าไล่จับตั๊กแตนตำข้าวอยู่คนเดียว ในวันอากาศอ้าวกลางฤดูร้อนก็เที่ยวหาพวกตั๊กแตน(ตั๊กแตนตัวเล็ก ๆ) จับมารวมกันไว้… แล้วก็ชอบเล่นประกอบสิ่งของ”

คุณซากาอิเติบโตมาในย่านนิวทาวน์ของโอซากา เธอบอกว่าแม้ย่านนั้นมีสิ่งก่อสร้างคอนกรีตแข็งทื่อเรียงราย แต่ยังมีพื้นที่อย่างสวนป่าขนาดใหญ่ สภาพแวดล้อมเช่นนี้เอื้อให้ไล่จับแมลงทั้งวันได้ไม่ลำบากยากเย็น

“ฉันอยู่โอซากาจนจบชั้นประถม ๕ จากนั้นย้ายมาอยู่จังหวัดมิเอะ ในย่านนิวทาวน์อีกเช่นเคย คงเพราะที่นั่นเป็นย่านชานเมือง ฉันจึงได้ใช้ชีวิตแต่ในพื้นที่ถากถางใหม่ จะว่าใหม่ก็ไม่ถูก น่าจะเป็นหมาด ๆ เลยมากกว่า เรื่องเรียนฉันไม่เอาไหนจริง ๆ ค่ะ แต่วิชาที่ชอบและอาจเรียกว่าเก่งคือวิชาเขียนเรียงความ เรียงความที่จำได้เป็นเรื่องทำนองว่า ฉันได้รองเท้าใหม่มาแล้วดีใจ ฉันสวมรองเท้านั้นไปโรงเรียน แต่กลับไม่มีใครชม เลยหดหู่ลงเรื่อย ๆ และระหว่างทางกลับบ้านด้วยความผิดหวัง ก็ถูกเด็กที่ไม่รู้จักกันต่อว่าเอาว่างี่เง่า… (หัวเราะ) เป็นเรียงความที่มืดหม่นทีเดียวนะคะ คิดว่ารองเท้าน่าจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอะไรบ้างแท้ ๆ  กลับทำให้เหงาหนักเข้าไปอีก แต่ก็มีเพื่อนผู้ชายห้องเดียวกันที่ฉันไม่เคยคุยด้วยเข้ามาบอกล่ะค่ะว่า ‘แม่ฉันบอกว่าเรียงความของเธอดีนะ’”

 

อยากทำหนังสือภาพ          

“พอขึ้นชั้นมัธยมต้น ฉันได้รู้จักผลงานของคุณโองาวะ มิเมอิ (小川未明 ) คุณอุเอโนะ โนริโกะ (上野紀子) และอ่านงานของมิยาซาวะ เคนจิ (宮沢賢治) ซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนอิน และแล้วก็นึก ‘อยากทำหนังสือภาพ’ ขึ้นมาเป็นครั้งแรก พอดีกับช่วงนั้นแม่ของฉันเริ่มเปิดโรงเรียนสอนพิเศษที่บ้าน เลยเริ่มซื้อหนังสือภาพเพราะคิดจะทำพ็อกเก็ตบุ๊กเล็ก ๆ  หนังสือที่ซื้อมามีทั้งของคุณซาโนะ โยโกะ (佐野洋子 ) คุณโกะมิ ทาโร (五味太郎) หรือคุณฮายาชิ อากิโกะ(林明子)มันหลากหลายมากฉันจึงเอามาดู และคิดว่า อยากลองวาดอะไรแบบเรื่อง ฮาจิเมเตะ โนะ โอะสึคาอิ (ไปซื้อของครั้งแรก) ของคุณฮายาชิจังเลย ! นับจากช่วงนั้นฉันลงเรียนคลาสสอนวาดภาพแถวบ้าน ที่นั่นทำให้ได้ฉันรู้ว่าโลกนี้มีโรงเรียนสอนศิลปะอยู่ด้วย เลยคิดมาตลอดเสร็จสรรพเรียบร้อยว่าจะเข้าโรงเรียนศิลปะนี่แหละ สมัยม.ปลายฉันก็อยู่ชมรมศิลปะค่ะ แต่ที่นั่นให้สเก็ตช์ภาพจากหุ่นปูนปลาสเตอร์ หรือวาดอะไรที่ไม่น่าสนใจ แล้วช่วงนั้นฉันยังชอบจิตรกรยุคไทโชที่ชื่อมุรายามะ คาอิตะ (村山槐多) ด้วยค่ะ คิดว่าเขาเท่มาก ฉันเขียนชื่อเขาไว้บนกระเป๋านักเรียนด้วยนะ…บ้าได้อีก (หัวเราะ)”

จากนั้นคุณซากาอิพลาดการสอบเข้ามหาวิทยาลัย เธอเรียนกวดวิชา ก่อนสอบผ่านมหาวิทยาลัยศิลปะโตเกียว จึงเดินทางเข้าเมืองหลวง แต่เมื่อเข้ามหาวิทยาลัย เธอกลับไม่ค่อยได้วาดรูปนัก

Komako Sakai: captured from Pooka+

“ก็เป็นเรื่องดีนะคะที่เข้าได้ แต่ฉันไม่ขยันไปเรียน กลับแสดงละครอยู่ที่คณะละคร เป็นคณะละครใต้ดินเล็ก ๆ ค่ะ ช่วงที่เริ่มคิดเรื่องอนาคต ฉันคิดว่าการเป็นนักแสดงก็น่าสนใจเหมือนกัน ฉันออกจากมหาวิทยาลัยมาเป็นนักแสดงอยู่หนึ่งปี ฉันชอบมากแต่นึกภาพตัวเองเป็นนักแสดงชั้นเยี่ยมไม่ออก แล้วตอนนั้นเพื่อนฉันมีแผนจะไปปารีสสักหนึ่งปี ฉันเลยตัดสินใจขอติดสอยห้อยตามไปด้วย และถือโอกาสออกจากการเป็นนักแสดง จากนั้นฉันอยู่ปารีสเกือบหนึ่งปี โดยไม่มีทั้งจุดมุ่งหมาย เงิน แถมไม่รู้ภาษาอีก แต่ละวัน ๆ ได้แต่เตร็ดเตร่ เก็บนู่นเก็บนี่ (หัวเราะ) ฉันยังไม่รู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของสังคมเลยจริง ๆ   ตอนนั้นฉันไม่ได้ทำอะไรเลย แต่มาคิดดูตอนนี้ฉันว่าดีแล้วล่ะค่ะ เพราะพอเป็นผู้ใหญ่ เราไม่ค่อยมีโอกาสได้ทำอะไรไร้สาระแบบนั้นหรอก”

หลังกลับจากปารีส คุณซากาอิก็เริ่มก้าวเข้าสู่ชีวิตคนทำงาน แรกเริ่มเธอทำงานในสำนักงานบริษัทออกแบบ

“ฉันทำงานในสำนักงานบริษัทคาแรกเตอร์ดีไซน์อยู่ราวครึ่งปี แต่มันไม่เหมาะกับฉันเอาซะเลย (หัวเราะ) ฉันคิดว่า …ฉันไม่เอาไหนขนาดนี้เชียว… หลังออกจากที่นั่น ฉันทำงานในสตูดิโอออกแบบลายผ้ากิโมโน (textile design) ฉันไม่ได้มีความสามารถอะไรเลยนะคะ แต่ก็ทำอยู่หลายปี ฉันวาดพวกลายของเล่นโบราณด้วยความหลงใหล แต่ก็รู้สึกว่ายังไม่ใช่อยู่ดี ฉันเริ่มคิดอยากทำงานคนเดียว งานของตัวเอง”

Komako Sakai: captured from Pooka+

งานที่ทำคนเดียวได้       

          จากนั้นคุณซากาอิคิดว่า งานที่เธอทำตัวคนเดียวได้คืออะไร และสิ่งที่ผุดวาบขึ้นมาในความคิดก็คือ ความรู้สึกสมัยมัธยมต้น ตอนอยากทำหนังสือภาพ แรกเริ่มเธอทำหนังสือภาพไปพร้อมทำงานประจำ แล้วส่งประกวดรางวัลประเภทหนังสือภาพกับสำนักพิมพ์โคดันฉะ เธอได้รับรางวัลยอดเยี่ยมแม้เป็นผลงานชิ้นแรก จากนั้นจึงเข้าเวิร์กช้อปเรื่องหนังสือภาพ  เพื่อศึกษาอย่างจริงจัง

“กระทั่งว่าหนังสือภาพคืออะไร ฉันก็ไม่ค่อยรู้ แถมยังจนแต้มว่าจะไปยังไงต่อ เลยเริ่มเข้าเวิร์กช้อปหนังสือภาพ ฉันทำหนังสือภาพแบบเดาสุ่ม ทำด้วยความรู้สึกว่ายังไงถึงออกมาเป็นหนังสือนะ แบบนี้ละมั้ง… แน่นอนค่ะ ไม่สำเร็จ ตอนฉันให้คนอื่นดูครั้งแรกไม่ค่อยได้เรื่อง บางคนบอกว่าไม่เข้าใจ แต่ฉันก็มุ่งมั่นวาดภาพขึ้นมา เป้าหมายคือ ต้องออกหนังสือภาพให้ได้สักเล่มเสียก่อน ฉันนึกดูแล้วคิดว่า ต้องเห็นภาพสิ่งตัวเองอยากทำเสียก่อน อย่างเช่น อยากวาดซีนแบบไหน อารมณ์แบบไหน และเหนืออื่นใด ฉันคิดว่าจะทำหนังสือที่เด็ก ๆ น่าจะอ่าน และผลงานที่ได้ออกมาก็คือเรื่อง ริโกะจัง โนะ โอะอุจิ (บ้านของหนูริโกะ)  พอคนอื่นได้ดูก็บอกว่ามันดีทีเดียวล่ะค่ะ เรื่องนี้เป็นเรื่องแรกที่มีสิทธิ์จะได้เป็นหนังสือนะคะ แต่กว่าจะถึงจุดนั้นได้ ฉันปากกัดตีนถีบมาก ทีแรกเนื้อเรื่องลงตัวแล้ว แต่รูปกลับไม่ค่อยโอเค ตอนทำสำเร็จฉันโล่งอกมากกว่าจะดีใจเสียอีก”

และในปี ๑๙๙๘ คุณซากาอิก็ได้เปิดตัวหนังสือภาพตามที่ปรารถนาด้วยผลงานเรื่อง  ริโกะจัง โนะ โอะอุจิ

Komako Sakai: captured from Pooka+

กำเนิดโยรุคุมะ (หมีค่ำคืน)

เมื่อพูดถึงคุณซากาอิ ต้องนึกถึง โยรุคุมะ แถมเรื่องนี้ยังกลายเป็นหนังสือภาพที่ทุกบ้านต้องมีกระทั่งทุกวันนี้ โยรุคุมะเป็นผลงานที่เกิดจากการโยงใยภาพหลากหลายในหัวคุณซากาอิเข้าไว้ด้วยกัน เช่น ภาพค่ำคืนสีน้ำเงินตรึงใจ หรือความรู้สึกยากบรรยายเวลาต้องพรากจากแม่

“หลังออกหนังสือ ก็มีคนทาบทามฉันเข้าร่วมโครงการหนึ่งค่ะ ฉันจึงเขียน โยรุคุมะ ขึ้น แต่ตัวโครงการนั้นกลับหายต๋อม อย่างไรก็ตาม ฉันเลือกจะวาด โยรุคุมะ ให้จบเรื่องก่อน(ค่อยส่ง) ภาพจึงอยู่กับตัว นอกจากนั้น ช่วงที่ ริโกะจัง โนะ โอะอุจิ ได้พิมพ์ ฉันบังเอิญมีโอกาสพบบรรณาธิการนิตยสาร MOE  ฉันเลยหอบภาพ(ถ่ายเอกสารสี)ไปพบ ตั้งใจจะลองเสนอขาย ปรากฏว่าบรรณาธิการถูกใจค่ะ ฉันได้ตีพิมพ์ในคอลัมน์ คะคิโอะโรชิเอะฮง (หนังสือภาพ) หลังจากนั้นจึงรวมเล่มกับสนพ.คาอิเซฉะ”

Komako Sakai: captured from Pooka+

ผลงานถัดมาคือ โบคุ โอะคาซัง โนะ โคโตะ… นับจากเล่มนี้ ภาพวาดของคุณซากาอิเปลี่ยนไปเล็กน้อย จากที่ให้อารมณ์เบา ๆ อ่อนโยน กลายเป็นภาพที่ดึงดูด ให้อารมณ์แบบในปัจจุบันมากขึ้นคือมีน้ำหนักและสวยงาม

“ตอนร่างภาพ โบคุ โอะคาซัง โนะ โคโตะ ภาพเค้าโครงออกมาชัดเจนมาก ฉันเลยอยากวาดภาพไม่ให้มีอารมณ์อ่อนโยนแบบเดียวกับเรื่อง โยรุคุมะ เวลาวาดภาพฉันลงสีพื้นนะคะ แต่ใช้สีขาวมาตลอด ในเรื่อง โยรุคุมะ ฉันอยากให้สีสันโดดเด่น เลยลงพื้นสีขาว คราวนี้เลยลองใช้สีดำ ซึ่งทำให้เห็นภาพเค้าโครงชัดเจน ทำงานง่ายด้วย แน่นอนค่ะ ฉันคำนึงเรื่องว่าภาพต้องเข้ากับเรื่อง ดังนั้น ถ้าเอาภาพกินใจใน โยรุคุมะ มาใช้กับเนื้อเรื่องที่ต่างกันสิ้นเชิง ฉันต้องตะขิดตะขวงใจแน่ อย่างภาพในเรื่อง ริโกะจัง โนะ โอะอุจิ ก็ให้อารมณ์ทำนองนี้ค่ะ แต่พอทุกอย่างเวียนกลับมาที่เดิม ฉันคิดว่าภาพก็ค่อย ๆ เปลี่ยนมาเป็นแบบที่ตัวเองวาดถนัด”

Komako Sakai: captured from Pooka+

เรื่องและภาพ

หนังสือภาพของคุณซากาอินั้น เรื่องภาพไม่ต้องพูดถึง ส่วนคำสั้น ๆ ในภาพก็กระทบใจอย่างยิ่ง ขึ้นชื่อว่าหนังสือภาพ ย่อมต้องมีทั้งภาพและคำ แล้วคุณซากาอิล่ะ ทำหนังสือภาพอย่างไร

“เนื้อเรื่องมาอันดับแรกค่ะ พอได้เรื่องแล้วถึงคิดภาพ แต่จริงอยู่ว่าระหว่างคิดเรื่อง ภาพย่อมผุดขึ้นมาในหัว ดังนั้นจะว่าคิดพร้อมกันคงได้ แต่หนังสือภาพก็ต้องขับเคลื่อนด้วยเนื้อเรื่อง เพราะฉะนั้น ที่สำคัญคือทั้งสองอย่างต้องมาคู่กัน เรื่องคำฉันก็พลิกดูดัมมี(ตัวอย่างต้นฉบับก่อนพิมพ์)ไปแก้ไขปรับปรุงไป เวลาเราคิดคำหรือจุดที่เป็นหัวใจสำคัญของเรื่องปิ๊งขึ้นมาได้ ที่เหลือก็ลื่นไหล ถ้าบรรทัดที่หนึ่งยังไม่ได้ ทุกอย่างก็ติดขัด ต้องพลิกดัมมีรอบแล้วรอบเล่า การเลือกคำเป็นเรื่องยากมากค่ะ”

นอกจากนั้น สิ่งที่ดึงดูดสายตาคือความน่ารักของสีหน้าท่าทางเด็ก ๆ ในภาพ ภาพนั้นทำให้เรารู้สึกชื่นชมว่า คุณซากาอิสังเกตเด็กได้ลึกซึ้งจริง ๆ พร้อมกันก็รู้สึกถึงความสมจริงของแววตาเด็กในภาพจนอดคิดไม่ได้ว่าสิ่งที่น่าชื่นชมควรเป็นความทรงจำของเธอต่างหาก ในภาพนั้นยังมีความเหนือจริงแบบเฉพาะตัวผสมอยู่ พาหัวใจผู้อ่านหวนคืนสู่ความอบอุ่นหรือช่วงเวลาของวัยเยาว์

Komako Sakai: captured from Pooka+

“ฉันจะจดสิ่งที่ดึงดูดใจหรือน่าสนใจไว้ โดยไม่สนว่าจะได้ใช้ในหนังสือภาพหรือเปล่า ฉันไม่สเก็ตช์นะคะ แต่เฝ้ามอง จ้องคนที่นั่งตรงหน้าบนรถไฟฟ้าบ้าง หรือจดจำบางส่วนของบทสนทนา พอความทรงจำวัยเด็กเชื่อมกันได้ดีกับสิ่งน่าสนใจในปัจจุบัน บางครั้งก็ต่อขยายได้เป็นเรื่องราว แน่นอนค่ะว่าฉันมองเด็ก ๆ บ่อย แต่ประเภทที่พอมองแล้วนึกต่อยอดเองก็มี เรียกว่าไม่ได้มองเฉพาะภายนอก แต่รู้สึกไปด้วยล่ะมั้ง… เวลามีคนบอกว่า ‘ช่างสังเกตจัง’ มันก็จริงอยู่หรอกนะคะ แต่ก็รู้สึกขัด ๆ ยังไงไม่รู้ มันต่างจากการสังเกตนะ เหมือนว่า ถ้าจะวาดรูปเวลาจับโคลน เราเองก็ต้องนึกสัมผัสของโคลนออก… เวลาจับโคลนปุ๊บ คุณจะไม่แวบนึกถึงความรู้สึกของเด็กหรือคะ พอฉันคิดได้ ความทรงจำก็หวนกลับมา”

เป็นความรู้สึกที่ไม่ได้หวนกลับมาด้วยความทรงจำหรือถ้อยคำเท่านั้น แต่ยังมาจากสัมผัสด้วย นอกจากผลงานที่สร้างสรรค์ขึ้นเองทั้งหมดแล้ว ยังมีงานระดับมาสเตอร์พีซ หรือหนังสือภาพที่คุณซากาอิรับผิดชอบเฉพาะเรื่องภาพด้วย แล้วคุณซากาอิมีวิธีทำงานต่างจากเวลาสร้างสรรค์ผลงานของตัวเองหรือไม่

Komako Sakai: captured from Pooka+

“ถ้าเป็นหนังสือภาพแบบหลายคนวาด ฉันจะถอยห่างจากมันเท่าที่ทำได้อยู่แล้ว ยิ่งหนังสือนั้นเคยตีพิมพ์แล้วยิ่งไม่สนใจ เรื่อง อะคาอิโรโซคุ โตะ นิงเกียว (เทียนสีแดงกับนางเงือก)นั้น ฉันรู้จักในฐานะที่มันเป็นงานเขียน ไม่ใช่หนังสือภาพ จึงเกิดภาพขึ้นในหัว ส่วนหนังสือภาพเรื่องอื่นนั้น มีบางส่วน(ของเรื่อง)เหมือนกันค่ะที่ฉันคิดอะไรไม่ออก เพราะฉะนั้น ถ้าวาดตามจินตนาการตัวเองได้จะดีมากเลยค่ะ เรื่อง บิโรโดะ โนะ อุซางิ (The Velveteen Rabbit) เป็นผลงานที่ฉันรู้จักตอนมันเป็นหนังสือภาพ นอกจากนั้นยังดูหนังสือภาพของผู้วาดคือวิลเลียม นิโคลสันมาตลอด แน่นอนว่าเป็นผลงานเยี่ยมยอดจนฉันไม่คิดว่าจะทำได้ดีกว่า แต่เพราะมีภาพในหัวว่าถ้าเป็นตัวเองจะวาดยังไง เลยอาศัยวาดออกมาตามนั้น แม้แต่กับหนังสือภาพที่ฉันรับผิดชอบเฉพาะเรื่องภาพ ฉันยังมีความรู้สึกว่า ต้องเอาเนื้อเรื่องไปให้ลูกอ่านก่อนซักรอบ และก่อนวาดภาพจะพยายามเลี่ยงพบผู้เขียนเรื่องเท่าที่ทำได้ เพราะลองคนเขียนมาขอให้วาดอย่างนั้นอย่างนี้ ฉันจะขาดความมั่นใจค่ะ ความรู้สึกเหมือนส่งลูกไปให้คนอื่นเลี้ยงนั่นแหละค่ะ เพราะฉะนั้นถ้าเหมือนกันไปหมดทุกอย่างก็คงเป็นผลงานเดียวกัน แต่ถ้าเทียบระหว่างเรื่องที่ฉันวาดภาพในหัวได้หมดอย่าง อะคาอิโรโซคุ โตะ นิงเกียว กับเรื่องที่ทำไม่ได้ ฉันคิดว่ามันต่างกันกระทั่งการไปกันได้กับเนื้อเรื่องเลยล่ะค่ะ ฉันจะใช้เวลามากกับงานที่มีระยะห่างน้อย”

Komako Sakai: captured from Pooka+

Pooka+ ได้ให้คุณซากาอิคิดคำมาให้สิบคำ ซึ่งได้แก่ กลางคืน ตุ๊กตา อาคารจัดสรร กล่อง หนีออกจากบ้าน บอลลูน ยานพาหนะ นก แม่ และหิมะ เมื่อได้ฟังเรื่องราวและดูผลงานของเธอ รู้สึกไหมคะว่ามีคำซึ่งเป็นไปในแนวเดียวกันเหล่านั้นหรือแรงบันดาลใจหลบ ๆ ซ่อน ๆ อยู่ ธีมงานของเธอเกิดจากแรงบันดาลเหล่านั้น แรงบันดาลใจซึ่งคงเกิดขึ้นขณะเธอเองไม่ได้ตั้งใจเช่นกัน สุดท้ายนี้เรามาคุยเกี่ยวกับการเกิดขึ้นของธีมกันค่ะ

“ฉันไม่ได้จงใจหรอกค่ะว่าจะทำแบบนั้นแบบนี้ แต่พอวาดปุ๊บ เดี๋ยว ๆ ตัวละครก็หนีออกจากบ้านอีกแล้ว หรือฉากทิวทัศน์ก็ให้อารมณ์ชานเมืองอีก ทำนองนี้น่ะค่ะ ฉันว่าบรรยากาศหรืออารมณ์เหล่านี้ไม่เคยเปลี่ยนแปลงเลยจริง ๆ หนังสือภาพเล่มหนึ่ง ๆ ใช้เวลาเขียนนานนะคะ ทุกครั้งฉันเลยอดกลุ้มใจไม่ได้ว่าจะทำยังไงดี อารมณ์แบบว่า วาดเท่าไหร่ก็ยังไม่พอใจ แล้วสุดท้ายก็ได้ออกมาหนึ่งเล่ม แต่พอมันวางเรียงอยู่ในร้าน แน่นอนค่ะว่าฉันดีใจมาก ฉันทำงานนี้มาเกือบสิบปีแล้ว จึงคิดเหมือนกันว่าหนังสือภาพเล่มต่อไปจะยังใช้วิธีเดิมได้ไหมนะ แต่สุดท้ายฉันก็กลับไปเริ่มที่ศูนย์ทุกครั้ง พอได้คุยกับคุณแล้ว ฉันก็รู้สึกว่าจะต้องค้นพบสิ่งใหม่ ๆ ในตัวเองให้ได้ มันลำบากมากค่ะ เพราะจะไม่วาดให้เหมือนที่ผ่านมา อาจเป็นเพราะภาพลักษณ์ของหนังสือภาพมันเบลอ ๆ  …ฉันจึงมักมีแต่จินตนาการล่องลอยในอากาศว่าจะทำให้ดูดีอย่างนั้น น่ารักอย่างนี้ แต่ไม่รู้เหมือนกันว่า ภาพเหล่านั้นจะรวมตัวกันเป็นรูปเป็นร่างเมื่อไหร่ แต่ก็อยากทำให้เป็นรูปเป็นร่างขึ้นมา แม้แค่ทีละนิดก็ตาม”

ครั้งนี้คุณซากาอิได้เล่าเกี่ยวกับคำต่าง ๆ ให้ฟัง ครั้งต่อไปเมื่อเราเปิดหนังสือภาพของเธอ หากระลึกถึงสิ่งเหล่านั้นไว้ อาจได้สัมผัสสิ่งที่ไม่เคยรู้สึกมาก่อน เป็นบางอย่างคล้ายเศษเสี้ยวซึ่งถูกช้อนกรองออกมาจากความทรงจำของผู้อ่านเอง สิ่งนั้นจะปรากฏขึ้นแน่นอนเมื่อซ้อนทับบนภาพและคำของคุณซากาอิ

คุณฮิงาชิ นาโอโกะ นักเขียนและกวี และคุณโดอิ อากิฟุมิ บรรณาธิการหนังสือภาพผู้ดูแลคุณซากาอิมาตลอด ตั้งแต่ก่อนเธอเปิดตัวในฐานะนักเขียนหนังสือภาพ ได้ฝากข้อความถึงคุณซากาอิมา ณ ที่นี้

หัวใจที่ไหลซึมออกมาจากร่างกาย

ฮิงาชิ นาโอโกะ

ฉันชอบภาพของคุณซากาอิมากค่ะ เวลาเห็นภาพของเธอที่เป็นภาพประกอบ ภาพปก หรือในหนังสือภาพ ฉันเป็นต้องร้อง ‘อ๊ะ’ ออกมาเบา ๆ ขณะใจเต้นตึกตัก เมื่อเพ่งจ้อง ความรู้สึกบางอย่างที่หลับใหลอยู่ลึกสุดใจก็ถูกกระตุ้นจนฉันแทบร้องไห้ออกมา ความรู้สึกนั้นไม่ได้เรียบง่ายจนอาจสรุปได้ว่าเป็นความหวนระลึกถึง มันคืออะไรกันนะ ความรู้สึกนั้น

หนังสือภาพของคุณซากาอิที่ฉันอ่านเล่มแรกคือ โยรุคุมะ  ฉันตกใจเลยค่ะ ทั้งภาพทั้งคำเรียบง่ายมาก แต่กลับกระทบความรู้สึกอันเปราะบางครั้งแล้วครั้งเล่า และสั่นไหวหัวใจ “ผมลองกอดดู และนึกเอ็นดู ชื่อของเขาคือ โยรุคุมะ” เหนือประโยคนี้คือภาพเด็กชายและลูกหมีกอดกันท่าทางงุ่มง่าม แผ่นหลังเหยียดตรงของเจ้าหมีดูเศร้าสร้อย

ภาพเด็กที่คุณซากาอิวาดส่วนใหญ่จะเป็นภาพด้านหลัง เห็นเสี้ยวหน้า หรือไม่ก็ก้มหน้าอยู่ และแม้จะเป็นภาพที่มองเห็นหน้า ส่วนมากก็แทบไม่แสดงสีหน้า แต่กลับสื่ออารมณ์ถึงเราได้อย่างดี มันซึมแผ่ออกมาและถ่ายทอดถึงเราผ่านทางริมฝีปากเผยอน้อย ๆ  ต้นคอแบบบางที่ก้มลง หรือปลายนิ้วเล็ก ๆ ที่ชี้สู่ท้องฟ้า นอกจากความดีใจ ความยินดี ความสนุกสนาน ภาพยังถ่ายทอดความรู้สึกกังวล เศร้า และเหงาซึ่งเด็กคนนั้นโอบกอดไว้ในเวลาเดียวกันได้เยียบเย็นสมจริง

หลายปีก่อนฉันเคยเข้าฟังเสวนาซึ่งมีคุณซากาอิร่วมด้วย เป็นงานที่นักวาดหนังสือภาพมาพูดถึงผลงานตัวเอง ตอนนั้นคุณซากาอิบอกว่า เธอรู้สึกผิดต่อเด็ก ๆ  เพราะเป็นคนทำหนังสือเด็ก แต่กลับไม่ค่อยรู้อะไรเกี่ยวกับเด็กนัก ฉันประทับใจที่เธอบอกว่า ‘รู้สึกผิดต่อเด็ก ๆ’ เธอช่างจริงใจเสียจริง คุณซากาอิวาดรูปเก่งอยู่แล้ว และฉันเชื่อมั่นว่า จิตใจอันบริสุทธิ์นั้นเป็นพลังของภาพอันจับใจ

อย่างหนังสือที่ชื่อ คินโยบิ โนะ ซาโตจัง (หนูซาโตวันศุกร์) ฉันก็พ่ายแพ้ให้กับถ้อยคำอันเป็นกวีของคุณซากาอิค่ะ เรื่อง บีโรโดะ โนะ อุซางิ ที่จัดทำขึ้นมาใหม่เมื่อปีที่แล้วโดยมีเธอเป็นผู้แปลก็เยี่ยมยอด ทั้งภาพทั้งคำล้วนข้ามผ่านกาลเวลาและพรมแดน

‘ความโศกเศร้า’ บางประการถูกปลุกให้ตื่น

โดอิ อากิฟุมิ

หลายปีก่อนร้านทอมส์บ็อกซ์(ร้านขายหนังสือภาพ http://www.tomsbox.co.jp/index.html) มีนิทรรศการของซากาอิ โคมาโกะ โดยผมเป็นคนดูแล ตอนนั้นมีลูกค้าพินิจพิจารณาภาพของเธอแล้วพึมพำว่า “ดำเนินรอยตามอิวาซากิ จิฮิโระละมั้งเนี่ย”

เวลานั้นผมยังไม่เห็นจุดเหมือน(ในงานของสองคน)จึงได้แต่นิ่งอึ้ง ผมเพิ่งมีโอกาสเขียนบทความเกี่ยวกับอิวาซากิ จิฮิโระไปเมื่อหนึ่งวันก่อนหน้า ถ้อยคำในนั้นหวนมาอีกครั้ง ผมถึงได้คิดทบทวน จะว่าไปแล้วคงไม่แปลกหากจะคิดแบบนั้น ภาพของทั้งคู่ลายเส้นต่างกันก็จริง แต่สิ่งที่ต้องการสื่อล่ะ สีหน้าของเด็ก และท่าทาง ณ ขณะนั้นจะปลุกภาพสีหน้าลูกเราออกมาจากความทรงจำไกลโพ้น แน่นอนครับ ไม่ต้องเป็นลูกก็ได้ อาจเป็นสีหน้าไม่ประสีประสาของเด็กที่เดินสวนเฉียดเราไป สีหน้าไร้เดียงสาของเด็กในสงครามซึ่งเราเห็นทางโทรทัศน์ หรือสีหน้าทุกข์ทรมานของเด็กอดอยากในอ้อมแขนแม่ สีหน้าหลากหลายหวนกลับมา ความ ‘โศกเศร้า’ บางประการถูกปลุกให้ตื่น

เด็ก ๆ ในภาพที่ซากาอิวาด คงมีจุดเชื่อมโยงกับภาพเด็กที่จิฮิโระวาดตรงจุดนี้ แต่แน่นอนว่ามีบางอย่างแตกต่างกัน การที่ภาพวาดของซากาอิแสดงถึงบางอย่างในยุคปัจจุบันงั้นหรือ แล้วการใช้พื้นหลังสีดำเข้มล่ะ หรือจะเป็นที่เด็ก ๆ ของเธอดูช่างแต่งตัว แต่มันก็ดูไม่ใช่แฟชั่นในยุคนี้เท่าไหร่นะ นอกจากนั้นก็คือ งานของเธอผสมผสานขึ้นจากวัตถุดิบที่เหนือจริง ซึ่งจะว่าเป็นเรื่องธรรมดาก็คงได้ เพราะซากาอิมีชีวิตอยู่ในยุคสมัยนี้

จริงสิ จากสีหน้าเด็กในผลงานของซากาอินั้น ผมรู้สึกเหมือนเห็นความภาคภูมิใจว่าฉันดีที่สุด หรือความอยากระบายบางอย่างที่อัดอั้นออกมา ใช่แล้วล่ะ เจ้าความอัดอั้นบางอย่างนั่นล่ะมั้งคือสิ่งที่ซากาอิรักและอยากแสดงออก ความน่ารังเกียจอันเป็นขั้วตรงข้ามกับความน่ารักนี่เองที่สำคัญ ผมรู้สึกว่า แทนที่จะจับสองสิ่งนี้มาผูกมัดรวมกัน ปล่อยให้มันครึ่ง ๆ กลาง ๆ อยู่อย่างนั้นน่าจะดีกว่า ซากาอิเป็นนักเขียนที่ต้องจับตาต่อไป


ซาร่า โมรันเต้ (Sara Morante)

แปลจากหนังสือพิมพ์ภาษาสเปน
Gara ฉบับวันที่ 8 พฤษภาคม 2553
สัมภาษณ์โดย Juan Manuel Costoya
โดย  บุณณดา รัตนะ
***
บุณณดา รัตนะ เกิดและโตที่กรุงเทพฯ มัธยมจบสายอังกฤษ ฝรั่งเศส จากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ และจบปริญญาตรี อักษรศาสตร์บัณฑิต เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สาขาวิชาภาษาสเปน ปัจจุบัน กำลังออกมาลองทำงานหาประสบการณ์แปลกใหม่จากการทำงานเป็นฝ่ายเบื้องหลังการ ผลิตรายการโทรทัศน์

“นักวาดภาพประกอบ คือ ผู้อ่านที่เล่าเรื่องที่เพิ่งได้อ่านไป ด้วยวิธีที่แตกต่าง”
ซาร่า โมรันเต้
นักวาดภาพประกอบหนังสือ

รูปวาดของซาร่า โมรันเต้ ชาวซานเซบาสเตียน เป็นภาพประกอบในหนังสือหลากหลายที่เพิ่งตีพิมพ์ออกจำหน่ายเมื่อไม่นานมานี้ อย่างเช่น “พจนานุกรมวรรณกรรมสำหรับคนหัวสูง (ดิกซอนนาริโอ เด ลิตเตราตูรา ปารา เอสนอบส์)” และ หนังสือรวมบทกวี “สัญญาณ (เซนญัล)” ภาพประกอบสีแดงดำของซาร่าในเรื่อง “ดอกไม้สีแดง (ลา ฟลอ โรฆ่า)” ช่วยให้เราจมดิ่งสู่โลกแห่งตัวตนภายในอันทรมานของฝเซโวล็อด การ์ชิน (Vsévolod Garshín) นักเขียนนวนิยายชาวรัสเซีย

La Flor Roja : captured from Sara Morante’s Facebook

มีคนใช้คำว่า “น่ากังวล” และ “โกธิค” กล่าวถึงลักษณะของภาพประกอบในเรื่อง “ดอกไม้สีแดง” คุณเห็นด้วยที่ใช้คำเหล่านี้หรือไม่

เนื้อเรื่องมันน่ากังวลและมีลักษณะแบบโกธิคค่ะ ถ้าภาพวาดประกอบของดิฉันถูกเรียกอธิบายด้วยคำเหล่านั้นเหมือนกัน ก็อาจเป็นเพราะรูปวาดนั้นประสบความสำเร็จในการถ่ายทอดส่วนที่เป็นสาระสำคัญของเรื่องเล่า ถ้าเช่นนั้น ดิฉันก็รู้สึกถูกใจคำอธิบายลักษณะเหล่านี้ค่ะ

วิธีการคิดภาพประกอบต่างๆ ทำอย่างไร คุณอ่านเรื่องก่อนใช่หรือไม่ แล้วคุณได้ศึกษาเกี่ยวกับบุคลิกส่วนตัวที่เจ็บปวดทรมานของนักเขียน การ์ชิน หรือไม่

คุณปาตริเซีย กอนซาโล่ เด เฆซุส ผู้แปล ได้พูดคุยกับดิฉันถึงเรื่อง “ดอกไม้สีแดง” และถึงตัวนักเขียน คุณการ์ชิน ด้วย ก่อนหน้านั้นฉันได้อ่านเรื่องฉบับแปลแล้วหนึ่งฉบับ และคุณปาตริเซียก็ได้ช่วยดิฉันในขั้นตอนแรก คือตอนที่ดึงเอาส่วนสำคัญต่างๆ ของเรื่องที่ดิฉันเห็นว่าโดดเด่นที่สุดออกมา ตอนจดรวบรวมไอเดียต่างๆ และตอนจัดบทต่างๆ ด้วยรูปภาพค่ะ ตั้งแต่ขั้นตอนนี้เป็นต้นไป มีงานค้นคว้าเอกสารมากมายที่เกี่ยวกับเรื่อง “สถานที่พักผู้ป่วยทางจิต” ในยุคนั้นและสถานที่นั้น, การรักษา, ลักษณะทางสถาปัตยกรรม และ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ชีวิตของนักเขียน การ์ชิน เพราะว่าตัวนักเขียนเองเคยเป็นคนไข้ในศูนย์บำบัดทางจิตวิทยาอื่นๆ และไม่ต้องสงสัยเลยว่า ประสบการณ์ของเขาจึงสะท้อนอยู่ในงานเขียน “ดอกไม้สีแดง” ต่อมาไม่นานเรื่องฉบับแปลของคุณปาตริเซีย กอนซาโลก็ตีพิมพ์ออกมา เต็มไปด้วยมุมมองมากมายทางสีสันและอารมณ์ และให้แรงบันดาลใจเยอะแยะมากมาย ถึงตอนนั้น ดิฉันก็ค่อยๆ คิดภาพต่างๆ ออกมาได้เรื่อยๆ อย่างลื่นไหลมากเลยค่ะ

La Flor Roja : captured from Sara Morante’s Facebook

นักวิจารณ์บางคนยืนยันว่าการ์ชินมีสไตล์และงานเขียนเรื่องแต่งแนวจิตวิทยาเมื่อเทียบกับงานของ โดสตอยเอฟสกี (Dostoievski)มันยากขึ้นหรือไม่ที่ต้องวาดภาพประกอบแสดงโครงเรื่องที่เป็นเรื่องส่วนตัวขนาดนั้น และเวลาวาดคุณรู้สึกอึดอัดหรือไม่

ใช่ค่ะ ดิฉันรู้สึกอย่างนั้น ในด้านหนึ่ง เราต้องจมดิ่งตัวเองลงสู่การอ่านเพื่อที่จะสามารถถ่ายทอดเรื่องราวลงในกระดาษวาดรูปได้ และการทำอย่างนี้ทำให้การทำงานเกิดความอึดอัด ความกังวลและความเศร้า แต่ในอีกด้านหนึ่ง พวกนักวาดรูปประกอบก็ไม่ค่อยได้ทดลองวาดภาพประกอบเรื่องที่เป็นเรื่องส่วนบุคคลอย่างที่งานเขียนชิ้นนี้เป็น มันเป็นความท้าทาย เป็นสิ่งกระตุ้น และแน่นอน มันน่าสนใจที่เรื่องราวพาคุณท่องไปตามเส้นทางที่ยากลำบาก

คุณเคยกล่าวไว้ว่าชอบวาดรูปประกอบหนังสือเล่มอื่นๆ อย่างเรื่อง “การเต้นรำ (เอล ใบเล่)” ของเนมิรอฟสกี (Némirovsky) “ขุดรากหัวใจ (เอล อารังกาโกราซอนเนส)” ของเวียน (Vian) และ “การเปลี่ยนแปลงที่สมบูรณ์ (ลาส เมตามอร์โฟซิส)” ของโอบิดิโอ (Ovidio) ตามความคิดของคุณ ผลงานเหล่านี้มีอะไรที่ทำให้คุณสามารถนำไปวาดภาพประกอบได้มากขนาดนั้น

หนังสือพวกนั้นเป็นหนังสือที่ดิฉันเลือกในฐานะผู้อ่านมากกว่าในฐานะผู้วาดภาพประกอบ ทั้งหมดนั่นอยู่ในลำดับต้นๆในรายการหนังสือโปรดของดิฉัน เรื่อง “การเต้นรำ” ของเนมิรอฟสกี เป็นความปลาบปลื้มใจที่ปนกับความมุ่งร้าย เป็นเรื่องราวเรื่องหนึ่งที่มีตัวละครน้อย โครงเรื่องทั้งหมดอยู่ที่ตัวละครและที่ฉากต่างๆ ในบ้านของครอบครัวหนึ่ง หากมองจากมุมมองการวาดภาพประกอบ สิ่งนี้อาจปูพื้นความยากลำบากต่างๆ ให้ และนี่แหละคือสื่งที่ฉันชอบ เรื่อง “ขุดรากหัวใจ” ของเวียน เป็นเรื่องแนวเหนือจริงสะท้อนวัฒนธรรมท้องถิ่น หรือเรื่องวรรณกรรมแนวสะท้อนวัฒนธรรมท้องถิ่นแบบเหนือจริง ดิฉันไม่ทราบอย่างถ่องแท้ว่าจะวาดภาพประกอบหนังสือนี้อย่างไรดี แต่ฉันมั่นใจว่าฉันสนุกกับงานนี้มาก เรื่อง “การเปลี่ยนแปลงที่สมบูรณ์” ของโอบิดิโอ เป็นหนังสือเล่มแรกที่ฉันมีตอนอยู่ที่กรุงดับลินในปีแรก ตอนนั้นฉันไม่มีโทรทัศน์ ดังนั้นการพักผ่อนแบบเดียวที่ฉันทำได้คือการวาดรูปและอ่านงานของโอบิดิโอ

La Flor Roja : captured from Sara Morante’s Facebook


นักวาดภาพประกอบหนังสือต้องมีความเป็นนักอ่านมากกว่านักวาดการ์ตูนใช่หรือไม่

ทั้งสองอย่างนั้นเป็นองค์ประกอบที่ทำให้ความเป็นนักวาดภาพประกอบหนังสือสมบูรณ์ และทั้งสองปัจจัยสำคัญเท่าเทียมกัน นักวาดภาพประกอบ คือ ผู้อ่านที่เล่าเรื่องที่เพิ่งได้อ่านไปด้วยวิธีที่แตกต่าง คือด้วยวิธีเล่าเรื่องด้วยสื่อที่รับรู้ได้ทางตา การรู้จักวิธีอ่าน การใส่ใจรายละเอียดต่างๆ ที่เราอาจจะละเลยไปไม่ทันสังเกตตอนอ่านครั้งแรก หรือการนำรายละเอียดต่างๆ จากการเก็บเกี่ยวของตนเองที่ทำให้การอ่านรุ่มรวยรส ทั้งสามอย่างนี้ประกอบเข้ากันเป็นงานของนักวาดภาพประกอบหนังสือ มันเป็นอภิสิทธิ์ของอาชีพนี้ที่อนุญาตให้คุณได้เป็นผู้ปรุงรสเรื่องราวอย่างที่ผู้เขียนเล่าเรื่องเรื่องนั้นไว้ แต่ด้วยวิธีดำเนินเรื่องด้วยวิธีอื่นๆ

***
ติดตามผลงานของซาร่า โมรันเต้ ได้ที่  http://saramorante.blogspot.com/ และ http://saramorante.com/

 

เจ้าชายแห่งความเงียบ

*บทความเปิดเผยเนื้อเรื่องทั้งหมดของหนังสือภาพสำหรับเด็กเรื่อง Prince Silencio ของ AИИe  Herbauts
*ขอบคุณ คุณศุภเกียรติ ศุภศักดิ์ศึกษากร สำหรับการถอดเสียงชื่อภาษาฝรั่งเศส

พระราชาไม่ชอบเสียง พระองค์นั้นจนปัญญาจริงๆ กับเมืองที่เต็มไปด้วยการแสดงความคิดเห็นต่างๆ นานา มันช่างวุ่นวายสับสนอะไรอย่างนั้นนะ พวกเขามีเรื่องอะไรให้พูดกันนักหนา พระราชาหน้าตาบูดบึ้ง ความคิดอึงอลอยู่ในใจ  แน่ล่ะ พระองค์ต้องคิดในใจไว้ก่อน เพราะพระองค์ไม่ชอบเสียง

อานน์ แอร์โบซ์ นักเขียนและนักวาดภาพประกอบหนังสือเด็กชาวเบลเยียม วาดภาพเปิดนิทานเรื่องเจ้าชายซิลองซิโอได้อย่างน่ารัก ผู้อ่านจะเห็นพระราชาอยู่ไกลลิบๆ พระราชาไม่ใช่คน แต่พระราชาเป็นหอคอยสูงที่ตั้งอยู่บนภูเขา  มีคิ้ว ตา และจมูก หอคอยทำหน้าบึ้งเหมือนเด็กเอาแต่ใจ

วันนี้เป็นวันที่มีเสียงดังกระหึ่มยิ่งกว่าวันไหนๆ พระราชาคงเป็นผู้เดียวในเมืองที่ไม่รู้ว่าเกิดอะไรขึ้นเพราะพระองค์อยู่ไกลจากเมืองเสียขนาดนั้น แอร์โบซ์วาดภาพหอคอยอีกอันหนึ่ง มีโดมสีฟ้า หอคอยหลับตาพริ้ม เด็กน้อยคลอดออกมาทางปากที่อ้างกว้างของหอคอย ผู้คนต่างแสดงความยินดี โปรยดอกไม้ บ้างก็โผล่ออกมาจากหน้าต่าง โบกมือไหวๆ โห่ร้อง ทุกคนมีสีหน้ายิ้มแย้ม เทคนิคการวาดภาพของแอร์โบซ์นั้นน่าสนใจ เธอใช้ตัวประทับที่แกะขึ้นมาเอง ประทับลงไปในภาพเป็นลวดลายของผ้าและอาคาร ลวดลาย ลักษณะเครื่องแต่งกายบางส่วนและรูปทรงของอาคารชวนให้นึกถึงประเทศอินเดียหรือไม่ก็ประเทศแถบตะวันออกกลาง

“นี่มันเกิดบ้าคลั่งอะไรกันขึ้นมา” พระราชาเกรี้ยวกราดเอากับทหารที่อยู่หน้าหอคอย
“ข้าแต่พระองค์!
ทารกรูปงามผู้มีเสียงอันไพเราะได้ประสูติแล้ว
ได้โปรดทรงรับการถวายความยินดีอย่างหาที่สุดมิได้จากพวกเราไว้ด้วยเถิด”
ทว่าพระราชาขี้หงุดหงิดตวาดเสียงก้อง
“Silencio!”
ด้วยเหตุนี้ โอรสองค์แรกของพระราชาจึงมีนามว่าซิลองซิโอ-เจ้าชายแห่งความเงียบ

หลายปีผ่านไป เจ้าชายซิลองซิโอเติบโตขึ้นมาเป็นหนุ่มรูปงาม สูงและขี้อาย  แอร์โบซ์วาดให้ชุดของเจ้าชายเป็นสีขาวทั้งหมด  เจ้าชายยืนรับคำสั่ง หอคอยพระราชาหน้าตาโมโห อ้าปากกว้าง  ในพระราชวังนี้สุดจะทนเพราะมีแต่เสียงบ่นไม่พอใจมากเกินไป ในตัวเมืองนั่นอีก เต็มไปด้วยเสียงซุบซิบนินทา พระราชาจึงจัดการขั้นเด็ดขาดประกาศใช้กฎหมายแห่งความเงียบ และแต่งตั้งให้เจ้าชายเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงความเงียบ

น่าสังเกตว่าแอร์โบซ์ให้สีในหน้าแรกๆ โดยเฉพาะในหน้าเปิดไม่ฉูดฉาด ถึงแม้คำบรรยายจะบอกว่าในเมืองนั้นมีเสียงดังอึกทึก แต่เธอก็เลือกใช้สีครีม เหลืองอ่อน และฟ้าใส ที่ทำให้รู้สึกได้ถึงความสงบ ชาวเมืองแต่งชุดมีสีสันหากยังคงดูสบายตา เพราะมีการเว้นพื้นที่ว่างในภาพไว้อย่างพอเหมาะพอดี ชาวเมืองมีความสุขเพราะพวกเขามีโอกาสที่จะพูดและเลือกที่จะเงียบได้โดยไม่ถูกบังคับ  บางทีเสียงของชาวเมืองอาจจะทำให้พระราชาหงุดหงิดอยู่แต่เพียงคนเดียวก็เป็นได้

อย่างไรก็ตามเจ้าชายซิลองซิโอได้ปฏิบัติหน้าที่อย่างตั้งใจ คอยเฝ้าระแวดระวังตรวจตราไม่ให้ใครละเมิดกฎทำเสียงอึกทึกขึ้นได้  ไม่ช้าผู้คนก็ตกอยู่ภายใต้ความเงียบ แม้แต่การพูดคุยกันธรรมดาก็กลายเป็นเรื่องยากลำบาก ภาพประกอบแสดงให้เห็นว่าทุกคนต่างหลบอยู่แต่ในบ้าน ในเมื่อมีเรื่องราวอยากพูดในที่แจ้ง แต่ถูกห้ามไม่ให้พูด พวกเขาก็ย้ายไปพูดกันในที่ลับ แต่ละคนป้องปากซุบซิบ สายตาจับจ้องไปที่เจ้าชาย พวกเขาหวาดระแวงแต่ไม่มีใครหยุดพูด จากภาพวาดของแอร์โบซ์ ผู้อ่านจะเห็นบรรยากาศของความเงียบที่ได้มาโดยการบังคับขู่เข็ญ  ตึกรามบ้านช่องดูซีดจางไม่มีสีสัน และนั่นยิ่งขับเน้นภาพผู้คนที่อาศัยอยู่ในตึกให้เด่นชัดยิ่งขึ้น ผู้อ่านจะเข้าใจได้ไม่ยากเลยว่าเรื่องที่พวกเขาแอบพูดกันนั้นไม่ใช่เรื่องดีแน่  ตอนนี้พระราชาไม่ได้หน้าบึ้งอีกต่อไปแล้ว แต่ก็น่าแปลกที่พระองค์ไม่ได้ยิ้มพึงใจเช่นกัน

และแล้วความเปลี่ยนแปลงก็มาถึง เมื่อพระราชาสิ้นพระชนม์ แอร์โบซ์วาดภาพเงาทะมึนของหอคอยเต็มหนึ่งหน้ากระดาษ ผู้อ่านจะเห็นภาพเจ้าชายซิลองซิโอหลับตาและหันหน้าไปยังเงามืดนั้น เราไม่อาจรู้ได้แน่นอนว่าเจ้าชายกำลังเสียใจหรือว่าโล่งใจ  แต่ชาวเมืองเหล่านั้นสิ ไม่มีใครเสียใจเลยแม้แต่น้อย แอร์โบซ์วาดอย่างมีชั้นเชิง เธอแสดงให้เราเห็นว่าถึงแม้ชาวเมืองจะสวมหน้ากากแห่งความตายไว้อาลัย แต่ภายใต้หน้ากากเหล่านั้น ใบหน้าของชาวเมืองกลับมีรอยยิ้ม พวกเขากระโดดโลดเต้นแสดงความยินดี แต่ละคนสวมใส่เสื้อผ้าสีสันสดใส งานรื่นเริงกำลังจะมีขึ้นในไม่ช้าแล้ว

ทุกคนกลับมาพูด พูด และพูด เสียงตะโกนดังไปทั่วทุกที่ ผู้คนเบียดเสียดกันจนไม่มีช่องว่าง ชาวเมืองในเสื้อผ้าสีสันฉูดฉาดช่างดูอลหม่าน นาฬิกาเดินติ๊กๆ รถยนต์พ่นควันโขมง ไอน้ำจากการซักผ้าส่งเสียงฉ่าๆ เสียงร้องของลา วัว เป็ดและไก่ เจ้าชายซิลองซิโอมองด้วยความประหลาดใจ เพราะตั้งแต่เกิดมาพระองค์ไม่เคยได้ยินเสียงอึกทึกเช่นนี้มาก่อน(ก็แน่ล่ะ) นั่นช่างดึงดูดใจ เจ้าชายชุดขาวกระโจนเข้าไปในหมู่ผู้คนที่แต่งตัวด้วยชุดหลากสีทันที ทันใดนั้นเองซิลองซิโอ-เจ้าชายแห่งความเงียบก็ได้กลายมาเป็นพื้นที่ว่างขนาดใหญ่ภายในภาพ นั่นทำให้ชาวเมืองแตกตื่น ทุกคนหยุดเต้นรำ หันไปจ้องมองเจ้าชายอย่างจงเกลียดจงชัง ชาวเมืองขับไล่ซิลองซิโอออกไปอย่างไม่รอช้า เพราะหลังจากที่ตกอยู่ภายใต้กฎหมายอันเข้มงวดมายาวนาน ความเงียบคือสิ่งสุดท้ายที่พวกเขาต้องการ

งานรื่นเริงดำเนินต่อไปอีกครั้ง เสียงเพลง เสียงตะโกน เสียงเอะอะอึกทึกทุกเสียงกระหึ่มขึ้น ทุกคนเฉลิมฉลองชัยชนะ ภาพวาดผู้คนอัดแน่นเต็มหน้า สถานการณ์เริ่มวุ่นวายเมื่อทุกคนต่างพูดและพูดโดยไม่มีใครฟังใคร เสียงที่เคยถูกปิดกั้น เสียงอันเซ็งแซ่ กลายมาเป็นเสียงที่ไม่มีใครเข้าใจได้อีกต่อไป  แอร์โบซ์เน้นย้ำผลที่เกิดขึ้นนี้ทั้งคำและภาพโดยใส่ถ้อยคำแทรกลงไปภายในภาพด้วย ถ้อยคำเหล่านี้ไม่มีการเว้นวรรค เช่น hatinhand(hat in hand) , forateaofcupandatoastoftea (for a tea of cup and a toast of tea), hellomisterchatty (hello mister chatty), acupofflourapinchofsalt (a cup of flour a pinch of salt), coughdropsforasorethroat!! (cough drops for a sore throat!!  ) ความเงียบนั้นสำคัญพอๆ กับเสียง ผู้แต่งเชื่อมโยงความเงียบกับพื้นที่ว่างระหว่างตัวอักษรที่ขาดหายไป ถึงแม้ว่าเราจะอ่านได้รู้เรื่อง แต่ก็อ่านได้ลำบากและใช้เวลานานกว่าปกติ แอร์โบซ์แทรกมุขเล็กๆน้อยๆลงไปในภาพ เธอวาดให้คนที่โมโหมากเพราะพูดกันไม่รู้เรื่องเอาค้อนทุบหูเพื่อนจนแตกไปเลย ที่ดีกว่านั้นหน่อยก็กระโดดงับจมูกของอีกฝ่ายด้วยความหงุดหงิด

สุดท้ายชาวเมืองจะทำอย่างไร ผู้แต่งวางคำตอบไว้สมเหตุสมผลและก็ไม่ยากที่ผู้อ่านจะคาดเดา ในขณะที่คำพูดยังคงหลั่งไหลออกมาเป็นสายยาว ifthoseherearetherethosetherearehere , idlechatter!idlechatter! , hewhowalkstalks ชาวเมืองบางส่วนเริ่มแยกตัวออกมาจากฝูงชน พวกเขาเริ่มเรียนรู้ถึงคุณค่าของความเงียบ กลับมาหาพวกเราเถิดเจ้าชายซิลองซิโอ ชาวเมืองร้องเรียก พวกเขาทนกับเสียงอึกทึกขนาดนี้ต่อไปไม่ไหวอีกแล้ว

อานน์ แอร์โบซ์ วาดตอนจบไว้อย่างนุ่มนวล ผู้อ่านจะมองไม่เห็นตัวเจ้าชาย แต่รับรู้ได้ว่าเจ้าชายกลับมาแล้ว ภาพนั้นบอกผู้อ่านด้วยที่ว่างสีขาวซึ่งคั่นกลางอยู่ระหว่างชาวเมือง และแล้วความเงียบก็คืนกลับมา ไม่ใช่ความเงียบที่ปฏิเสธเสียงโดยสิ้นเชิงเหมือนดังครั้งก่อน หากแต่เป็นความเงียบที่ทอดตัวอยู่ระหว่างเสียงหัวเราะ บทเพลง และถ้อยคำ
เช่นนั้นเอง ความเงียบก็ได้ทำให้เสียงกลายเป็นความรื่นรมย์

*******************

เกี่ยวกับผู้เขียน
อานน์ แอร์โบซ์ (AИИe  Herbauts) นักเขียนและนักวาดภาพประกอบหนังสือภาพสำหรับเด็ก เกิดที่เบลเยียมในปี พ.ศ.2519 จบการศึกษาจากสถาบันวิจิตรศิลป์ที่บรัสเซลส์ เคยได้รับรางวัล Grand Prix de l’Illustration ของฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2552 จากผลงานเรื่อง Moindres petites choses
แอร์โบซ์มีผลงานมากกว่ายี่สิบเล่ม ได้รับการตีพิมพ์ทั้งในภาษาฝรั่งเศสและภาษาอังกฤษ (ดูผลงานเล่มอื่นๆ ของเธอได้ที่
http://jeunesse.casterman.com/catalogues_list.cfm?PeoplesId=2188 )
ผลงานเรื่อง Silencio ได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกเป็นภาษาฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2548 โดยสำนักพิมพ์ Casterman และได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษในชื่อ Prince Silencio ผู้แปลคือ Claudia Zoe Bedrick จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ Enchanted Lion Booksในปีถัดมา
ปัจจุบันแอร์โบซ์วัย 36 ปี ใช้ชีวิตอยู่ในทั้งเบลเยียมและฝรั่งเศส

 

Tagged , ,

เรื่องเศร้า

นี่คือรูปตอนที่ผมเศร้า
บางทีคุณอาจจะคิดว่าในภาพนี้ผมดูมีความสุขดี
จริงๆ แล้วน่ะผมเศร้า แต่แกล้งทำเป็นมีความสุข
ที่ผมทำแบบนี้ก็เพราะคิดว่าคนอื่นจะไม่ชอบถ้าผมดูเศร้า

ไมเคิล โรเซน เริ่มต้นหนังสือภาพสำหรับเด็กเรื่อง Michael Rosen’s SAD BOOK เอาไว้อย่างนั้น ข้อความอยู่ใต้ภาพวาดสีน้ำอ่อนใสตัดด้วยเส้นหมึก เป็นรูปผู้ชายมีหนวดเครากำลังยิ้มกว้าง   ภาพฝีมือเควนทิน เบลค  นักวาดภาพประกอบคู่บุญของโรอัลด์ ดาห์ล ชวนให้คาดเดาไปว่าหนังสือเล่มนี้จะต้องเป็นเรื่องราวสนุกๆ เป็นแน่ ถึงแม้ชื่อหนังสือกับประโยคเปิดเรื่องจะบอกไว้ชัดเจนว่าเป็น Sad Book อย่างนั้นก็ตาม

ก่อนหน้านี้ โรเซนไม่เคยคิดถึงการเป็นพ่อคนเลยแม้แต่น้อย การมีลูกต้องรับผิดชอบหลายสิ่งหลายอย่างและดูเหมือนว่าเขาจะยังไม่พร้อม แต่แล้วโรเซนก็มีเอ็ดดี

เอ็ดดีในวัยทารกเล่นอยู่ในอ่างอาบน้ำ เอ็ดดีโตขึ้นมาสักหน่อยกำลังหยิบของเล่นอวดใครสักคน เอ็ดดีเล่นฟุตบอลดูมีความสุข เอ็ดดีอยู่บนเตียง อ่านหนังสือเล่มโต เอ็ดดีเริ่มจะเป็นวัยรุ่น เขาตัวยืดสูง กำลังเล่นน้ำกับเพื่อนในทะเลสาบ เอ็ดดีซ้อมบทละคร เอ็ดดีกระโดดโลดเต้น  ภาพของเอ็ดดีหยุดอยู่ตรงที่กรอบสีขาวเปล่าว่าง
“บางครั้งความเศร้าก็ใหญ่มาก
มันอยู่ทุกที่ อยู่รอบตัวผม
แล้วผมก็กลายมาเป็นแบบนี้”
ภาพสีน้ำอ่อนใสกลายเป็นสีเทา บรรยากาศหม่นมัว ในภาพนี้โรเซนดูอมทุกข์เหลือเกิน
“สิ่งที่ทำให้ผมเศร้ามากที่สุดก็คือตอนที่ผมคิดถึงเอ็ดดี ลูกชายของผม
เขาตาย
ผมรักเขามากเหลือเกิน
แต่ถึงอย่างนั้นเขาก็ตาย”
คำบรรยายใต้ภาพช็อคผู้อ่าน

มีหนังสือภาพและนิทานเด็กหลายเรื่องที่เขียนถึงความตาย แต่ Michael Rosen’s SAD BOOK เล่มนี้แตกต่างออกไป สิ่งที่ทำให้ผู้อ่านคาดไม่ถึงก็คือความเศร้าในหนังสือจริงเสียจนน่าตกใจและสะเทือนใจ และผู้เขียนก็ช่างบอกเล่าความรู้สึกของตนเองออกมาได้อย่างซื่อตรงเหลือเกิน
“บางครั้งนี่ทำให้ผมโกรธจริงๆ
เขากล้าดียังไงที่ตายไปแบบนั้น
เขากล้าดียังไงที่ทำให้ผมเศร้าอย่างนี้
เอ็ดดีไม่พูดอะไรเลย
เพราะว่าเขาไม่ได้อยู่ที่นี่อีกแล้ว”

นับจากหน้านี้เป็นต้นไป ผู้อ่านรับรู้แล้วว่าหนังสือเล่มนี้ไม่ได้พูดถึงความเศร้าในแบบฉบับของนิทานเด็กทั่วๆไป ผู้อ่านบางคนให้ความเห็นในเวปไซต์อเมซอนไว้ว่าตอนแรกที่เปิดหนังสือเขาคาดว่าจะเจอกับประโยคประเภท ฉันเศร้าเพราะคุณแม่ไปทำงานหรืออะไรทำนองนั้น แต่หนังสือเล่มนี้ไม่ใช่เลยจริงๆ  ผู้เขียนบรรยายถึงความเศร้าที่เกิดจากการสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก  ประสบการณ์อันเจ็บปวดที่ผู้ใหญ่และเด็กหลายคนเคยพบเจอ ความเศร้าอันท่วมท้นที่ไม่รู้จะกำจัดออกไปได้อย่างไร โรเซนไม่ได้ฟูมฟาย ไม่ได้พยายามบีบคั้นอารมณ์ผู้อ่าน หากโรเซนเขียนถึงความเศร้าอย่างเข้าอกเข้าใจ

Where is sad?
Sad is anywhere.
It comes along and finds you

When is sad?
Sad is any time.
It comes along and finds you.

Who is sad?
Sad is anyone.
It comes along and finds you.

Sad is a place
that is deep and dark
like the space
under the bed

Sad is a place
that is high and light
like the sky
above my head

When it’s deep and dark
I don’t dare go there

When it’s high and light
I want to be thin air. ”

บทรีวิว Michael Rosen’s SAD BOOK ของคริสเตียน เพอริง¹ในตอนหนึ่งกล่าวถึงความเปรียบจากบทกวีของไมเคิล โรเซน เอาไว้ว่าช่างทรงพลังเพราะมันสามารถบรรยายถึงประสบการณ์ของผู้คนจำนวนมากได้ตรงทีเดียว ความเปรียบเหล่านี้ทำให้เรารู้ว่าความเศร้านั้นไม่ใช่เพียงแค่ความรู้สึก หากแต่เป็นมุมมอง เป็นการรับรู้ของเราที่มีต่อโลก ทั้งความโกรธ ความโดดเดี่ยว ความหดหู่สิ้นหวังอันเป็นผลพวงมาจากความเศร้าทำให้เรารู้สึกว่าเราอยู่ในที่ที่ทั้งมืดและลึก ทั้งสูงและสว่างเวิ้งว้างเหมือนท้องฟ้าไปได้พร้อมๆ กัน

ยามที่เราเศร้าเรามักอยากระบาย อยากบอกเล่าเรื่องราวที่อัดแน่นอยู่ในใจให้คนที่เรารักและไว้ใจได้รับรู้ โรเซนก็เช่นกัน เขาอยากบอกเล่าเรื่องราวเหล่านี้ให้แม่ของเขาฟัง ทว่า
“(แม่ของผม)เธอก็ไม่ได้อยู่ที่นี่อีกแล้ว” ความสูญเสียแต่เก่าก่อนซ้ำเติมโรเซนอีกครั้ง

เควนทิน เบลค ให้จังหวะสีได้ลงตัว ก่อนที่เนื้อเรื่องจะหดหู่จนเกินไป เบลคหันกลับมาใช้สีสันสดใสอีกครั้งในอีกหลายๆ หน้า เขาวาดภาพโรเซนร้องตะโกนใต้ฝักบัวอาบน้ำ เคาะช้อนบนโต๊ะ หรือทำเสียงเพี้ยนพิลึกในปาก โรเซนพยายามทำเรื่องตลกไร้สาระบ้าๆบอๆ เพื่อให้ตนเองผ่านพ้นความเศร้านี้ไปให้ได้ แต่แน่นอนว่ามันไม่ง่ายอย่างนั้น เพราะความทรงจำในคืนวันที่ดีมักจู่โจมเรา และเราเองก็ย่อมรู้อยู่แก่ใจว่าทุกสิ่งทุกอย่างนั้นไม่มีทางกลับไปเป็นเหมือนเดิมได้อีกแล้ว
บล็อกแนะนำหนังสือเด็ก storypath²  ได้เตือนเอาไว้ว่าหนังสือเล่มนี้อาจไม่เหมาะสำหรับเด็กที่อายุต่ำกว่า 12 ปี(อย่างไรก็ตาม สำนักพิมพ์ Candlewick Press ระบุไว้ว่า for all ages)  เพราะว่าความเศร้าของโรเซนนั้นพุ่งเป้าไปยังเอ็ดดีที่ตายจากไป แทนที่จะกล่าวโทษถึงสาเหตุของการตาย อย่างเช่นอุบัติเหตุหรือความเจ็บไข้ มันกลับทำให้รู้สึกว่าเป็นความผิดของเอ็ดดี นั่นอาจจะทำให้เด็กๆ ที่ได้ฟังหันไปกล่าวโทษตัวเองในยามที่สิ่งต่างๆ ย่ำแย่ บล็อกนี้แนะนำว่า Michael Rosen’s SAD BOOK น่าจะเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีของครอบครัวที่จะหันมาทบทวนว่าควรแสดงความรู้สึกเช่นไรต่อเด็กๆ ที่ได้รับผลกระทบจากการสูญเสียบุคคลใกล้ชิด

บทสัมภาษณ์ไมเคิล โรเซน จาก The Guardian ³ นั้นก็น่าสนใจ เขาเล่าว่าในเดือนหลังจากที่เอ็ดดีตาย เขากลับไปที่โรงเรียน ท่องบทกวีและเล่าเรื่องราวต่างๆ เกี่ยวกับเอ็ดดีให้เด็กๆ ฟัง (โรเซนเป็นนักเล่านิทานด้วย ลองคลิกเวปไซต์ยูทูปเข้าไปชมคลิปเขาเล่านิทานจากหนังสือของเขาเองเรื่องWe’re Going On A Bear Hunt  แล้วจะรู้ว่าโรเซนเป็นนักเล่านิทานที่เก่งมาก)  เด็กๆ มักมาถามเขาว่าตอนนี้เอ็ดดีกี่ขวบแล้ว โรเซนก็ไม่รู้ว่าจะตอบอย่างไร เขาบอกเด็กๆ ไปว่าเอ็ดดีตายแล้ว “ตอนที่ผมบอกว่าเขาตายแล้ว คุณน่าจะได้เห็นเด็กๆพยักหน้า โอ งั้นเหรอ นั่นคือสิ่งที่เกิดขึ้นใช่ไหม”

ความตายสำหรับเด็กอาจเป็นเรื่องไม่ซับซ้อน แต่ความเศร้าที่บุคคลอันเป็นที่รักไม่อาจจะอยู่กับเราได้อีกต่อไปแล้ว(ไม่ว่าจะตายจากไปหรือไม่ก็ตามที) เป็นเรื่องที่เด็กๆ สามารถรับรู้ได้ดีพอๆ กับผู้ใหญ่ หนังสือเล่มนี้จะบอกพวกเขาว่าความเศร้าเหล่านั้นเป็นเรื่องธรรมดา ทุกคนย่อมมีช่วงเวลาที่โศกเศร้าและเราก็ไม่อาจหลีกเลี่ยงมันได้ แต่ทุกสิ่งทุกอย่างย่อมมีความหวังเสมอ ความโศกเศร้าจะบรรเทาลงและเราจะค่อยๆดีขึ้นถึงแม้ว่าจะต้องใช้เวลาที่ยาวนานก็ตาม

การวางจังหวะทั้งภาพและคำของหนังสือเล่มนี้ทำได้สอดคล้องกันจริงๆ ภาพนั้นขยายขอบเขตของคำให้กว้างไกลออกไป และคำก็ช่างสามารถแสดงอารมณ์ความรู้สึกของผู้แต่งในสิ่งที่เขาละเว้นไม่กล่าวถึงได้แจ่มชัด แม้จะเป็นเพียงแค่หมึกและสีน้ำที่ดูว่าวาดอย่างง่ายๆ แต่ในหนังสือเล่มนี้ภาพวาดของเควนทิน เบลค นั้นทรงพลังพอๆ กับบทกวีของไมเคิล โรเซน นี่เป็นผลจากการจับคู่กันอย่างเหมาะสมระหว่างนักเขียนและนักวาดภาพประกอบ ต้องขอชื่นชมแคโรลีน รอยด์ ผู้เป็นบรรณาธิการ

หนังสือภาพสำหรับเด็กเล่มนี้ดีมากและราคาไม่แพงด้วย ยังไม่มีแปลในฉบับภาษาไทยแต่ภาษาอังกฤษก็อ่านไม่ยาก หนังสือฉบับปกอ่อนราคาประมาณ 225 บาท (6.99$) พิมพ์สี่สีลงบนกระดาษมัน จำนวน 32 หน้า ขนาด 22×29 cm.
อยากให้คุณได้อ่านด้วยตนเอง
————————————————————————————————-
¹http://www.mentalhelp.net/poc/view_doc.php?id=2645&type=book&cn=174
² http://storypath.wordpress.com/2010/04/07/853/
³ http://www.guardian.co.uk/books/2004/nov/24/booksforchildrenandteenagers.dinarabinovitch

อ่านประวัติและดูผลงานเพิ่มเติมของผู้เขียนและผู้วาดได้ที่
http://www.michaelrosen.co.uk/
http://www.quentinblake.com/

ซากี เรื่องเล่าของเด็กดี

*บทความนี้เปิดเผยเนื้อเรื่องทั้งหมดของเรื่องสั้น “นักเล่าเรื่อง” ของ ซากี

อัลบา มารินา ริเวรา นักวาดภาพประกอบลูกครึ่งรัสเซีย-คิวบา ได้หยิบยกเอาเรื่องสั้นที่ชื่อ “นักเล่าเรื่อง”  ( El Contador de Cuentos / The story-teller ) ผลงานของนักเขียนมีชื่อชั้นนามว่า “ซากี”  มาทำเป็นหนังสือภาพสำหรับเด็กที่สวยงามและตีความได้อย่างน่าสนใจ

ซากีเป็นนามปากกาของเฮ็กเตอร์ ฮิว มันโร (Hector Hugh Munro) นักเขียนและนักหนังสือพิมพ์ชาวอังกฤษเชื้อสายสกอต หนังสือรวมเรื่องเล่าของซากีมีอยู่ 2 เล่ม คือ The Chronicles of Clovis (1911) และ Beasts and Super-Beasts (1914) (เรื่องสั้น “นักเล่าเรื่อง” อยู่ในเล่มหลัง) นวนิยาย 2 เรื่อง ได้แก่ The Unbearable Bassington (1912) และ When William Came (1913)  สามารถหาอ่านเรื่องสั้นแปลบางส่วนได้จากหนังสือ  “เรื่องเล่าของซากี” โดย รัชยา เรืองศรี แพรวสำนักพิมพ์ ฉบับพิมพ์ครั้งแรก ตุลาคม 2545

หนังสือภาพเล่มนี้มีจำนวน 48 หน้า มีขนาด 31×16.5 เซนติเมตร ซึ่งเป็นขนาดที่แปลกกว่าหนังสือภาพทั่วไป  นัยว่าผู้ออกแบบต้องการให้รูปทรงหนังสือละม้ายกับตู้โดยสารรถไฟ เมื่อเลื่อนหนังสือออกมาจากซองก็คล้ายรถไฟกำลังเคลื่อนตัว ดูน่ารักและดึงดูดความสนใจสมกับเป็นหนังสือเด็ก

เรื่องราวเริ่มขึ้นในยามบ่ายอันแสนอบอ้าวและอลหม่าน ระหว่างการเดินทางของผู้โดยสารทั้งสี่คนซึ่งได้แก่ คุณป้าที่พยายามทำให้หลานๆ จอมซนทั้งสามที่เดินทางมาด้วยอยู่ในความสงบแต่ดูเหมือนจะไร้ผล และชายแปลกหน้าที่นั่งอ่านหนังสือพิมพ์อยู่ตรงกันข้ามซึ่งกำลังจะหมดความอดทนกับสถานการณ์วุ่นวายตรงหน้า

ภาพประกอบสวยงามมาก ริเวรา เลือกใช้แกรไฟต์ผสมกับการลงสีไม้บนพื้นผิวที่ได้จากเทคนิค Photocopy Transfer ¹ ผลที่ได้คือสีนวลสบายตา และลวดลายงดงามที่กลายเป็นเอกลักษณ์ของผู้วาด ริเวราใช้หน้าคู่วาดบรรยายฉากอลหม่านในตู้โดยสาร เด็กสามคนกระโดดไปมา แหกปากร้องอย่างไม่สนใจใคร

“มาดูนอกหน้าต่างนี่มา” คุณป้าร้องบอกไซรีล พยายามเบนความสนใจของหลานชายที่กำลังตบเบาะนั่งให้ฝุ่นฟุ้งกระจาย ได้ผล ไซรีลอิดออดแต่ก็เดินมาโดยดี เด็กชายไม่วายมีคำถาม
“ทำไมพวกแกะถึงถูกต้อนออกไปจากทุ่งนั่นล่ะฮะ”
“ป้าว่ามันถูกต้อนไปทุ่งอื่นที่มีหญ้ามากกว่านี้น่ะ” คุณป้าตอบแบบขอไปที  ฝ่ายหลายชายก็ไม่ยอมแพ้ เพราะเห็นชัดๆ อยู่ว่าทุ่งตรงหน้ามีหญ้าเต็มไปหมด
“บางทีหญ้าในทุ่งอื่นอาจดีกว่าน่ะ” คุณป้าชักจนปัญญา
“ทำไมดีกว่าล่ะฮะ”
“โอ ดูพวกวัวนั่นสิ”
“ทำไมหญ้าในทุ่งอื่นถึงดีกว่าล่ะฮะ”

ซากีเขียนฉากนี้ได้ตลกมาก และริเวราเองก็วาดแสดงคาแรคเตอร์ของคุณป้าได้ชัดเจนมากทีเดียว คุณป้ายังไม่แก่แต่ดูระเบียบจัดและขาดจินตนาการ เป็นคุณป้า “เป๊ะ” ที่ไม่รู้ว่าจะรับมือกับเด็กๆจอมป่วนได้อย่างไร สถานการณ์เริ่มย่ำแย่ลงเรื่อยๆ เมื่อหลานสาวคนเล็กเริ่มท่องเนื้อเพลง “บนถนนไปสู่มัณฑะเลย์ ”  ซึ่งเธอรู้เพียงท่อนแรก (“On The Road to Mandalay” เพลงนี้ถูกดัดแปลงมาจากบทกวี “Mandalay” ของรัดยาร์ด คิปลิงโดย โอเลย์ สปีคส์นักแต่งเพลงชาวอเมริกัน ขับร้องโดยปีเตอร์ ดอว์สัน ท่อนแรกร้องว่า “By the old Moulmein Pagoda, looking eastward to the sea” ) เด็กหญิงแหกปากไม่ยอมหยุด

“มานี่มา ป้าจะเล่าเรื่องให้ฟัง” คุณป้างัดแผนสุดท้ายขึ้นมาใช้ แล้วเริ่มเล่าเรื่องน่าเบื่อของเด็กหญิงคนหนึ่งซึ่งเป็นเด็กที่ดีมาก และสุดท้ายรอดชีวิตจากวัวที่กำลังคลั่ง เพราะเหล่าผู้คนที่ต่างชื่นชมในศีลธรรมอันดีงามของเธอมาช่วยไว้ได้ทัน
“พวกเขาจะไม่มาช่วยเธอหรือคะถ้าเธอไม่ได้เป็นเด็กดี ” หลานสาวคนโตถาม
“ป้าไม่คิดว่าพวกเขาจะวิ่งมาช่วยเธอเร็วอย่างนั้นถ้าพวกเขาไม่ได้ชอบเธอมาก”
“นี่เป็นเรื่องงี่เง่าที่สุดที่หนูเคยฟังมาเลยค่ะ” หลานสาวตอบกลับเจ็บแสบ

มาถึงตอนนี้ชายแปลกหน้าก็ชักสุดจะทนแล้วจึงได้โพล่งออกไปว่าคุณนี่ดูเหมือนจะไม่ใช่นักเล่าเรื่องที่ประสบความสำเร็จเท่าไหร่เลยนะ  ริเวราวาดวาดภาพเป็นมุมเงย ฝั่งหนึ่งเป็นคุณป้า ฝั่งหนึ่งเป็นชายแปลกหน้า เด็กทั้งสามอยู่ตรงกลางโดยมีแม่หนูจอมแหกปากยืนแคะขี้มูกอยู่อย่างไม่รู้ร้อนรู้หนาว คุณป้าส่งสานส์ท้ารบทางสายตา
“งั้นบางทีคุณอาจจะอยากเล่าเรื่องให้พวกเด็กๆฟัง”

เนื้อเรื่องถัดจากตอนนี้นี่เองที่นักวาดภาพประกอบทำงานได้อย่างน่าชื่นชม

ชายแปลกหน้าเริ่มต้นเล่าเรื่องที่คล้ายๆ กับเรื่องเล่าของคุณป้า นั่นคือกาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ยังมีเด็กผู้หญิงตัวเล็กๆ คนหนึ่งที่ชื่อเบอร์ธา เธอเป็นเด็กที่ดีเลิศเลอเป็นที่สุด หน้าคู่นี้ริเวราวาดภาพให้เด็กหญิงเบอร์ธาอยู่มุมซ้ายล่าง และเห็นใบหน้าเพียงครึ่งหนึ่ง เด็กหญิงเบอร์ธาติดโบสีชมพูอันใหญ่บนศีรษะ ส่วนหน้ากระดาษทางขวา  ริเวราวาดภาพคุณป้าและหลานทั้งสามกำลังตั้งใจฟังเรื่องเล่า คุณป้าสวมหมวกติดโบสีชมชมพูอันใหญ่เช่นเดียวกัน การตีความเนื้อเรื่องของริเวราชัดเจนมากในหน้าคู่ถัดไป ซึ่งคราวนี้ในหน้าซ้ายเราจะได้เห็นเด็กหญิงเบอร์ธาเต็มตัว เธอสวมชุดสีชมพูมีผ้ากันเปื้อนสีขาวคลุมทับอีกทีและกำลังกอดตุ๊กตาแนบใบหน้าที่ยิ้มเป็นสุข  หน้าขวาเป็นภาพโคลสอัพไปที่ใบหน้าของเด็กๆ และคุณป้า  (เด็กๆ หน้าตาเบื่อหน่าย เพราะเริ่มรู้สึกว่าไม่ว่าจะเป็นใครก็เล่าเรื่องออกมาเหมือนกันหมด) คุณป้าแนบใบหน้ายิ้มละไมเข้ากับตุ๊กตาของหลานสาว หน้าตาและท่าทางของเด็กหญิงเบอร์ธาช่างละม้ายกับคุณป้า ริเวราแนะนัยให้ผู้อ่านเห็นว่าทั้งสองต่างเป็นภาพสะท้อนของกันและกัน

เด็กหญิงเบอร์ธาเป็นเด็กที่ดีเลิศ เธอทำทุกสิ่งที่ถูกบอกให้ทำ เธอซื่อสัตย์เสมอ รักษาความสะอาดเสื้อผ้า สุภาพเรียบร้อย ริเวราวาดให้ขณะที่เบอร์ธากำลังทำความดีอย่างต่างๆ จะมีพวกนก ผีเสื้อ และกระรอกมาอยู่รอบๆ ตัวเธอ ชวนให้นึกถึงนิทานเรื่องสโนว์ไวท์ที่นางเอกมักจะมีสัตว์ต่างๆ มารายล้อมอยู่เสมอ

เบอร์ธานั้นแสนดีเสียจนเธอได้รับเหรียญรางวัลสำหรับความดีทั้งสามประการ นั่นคือ เหรียญสำหรับการอยู่ในโอวาท เหรียญสำหรับความตรงต่อเวลา และเหรียญสำหรับความประพฤติที่ดี มันเป็นเหรียญที่ใหญ่มากและเบอร์ธาก็กลัดมันไว้ที่ชุดเสมอ เวลาเธอเดินก็จะมีเสียงกระทบกันของเหรียญชวนให้ภาคภูมิใจยิ่งนัก  ริเวราวาดให้เบอร์ธายิ้มกริ่ม ปรายตามองมาทางผู้อ่าน ขณะที่ยืดอกรับเหรียญอันที่สาม

ผู้คนในเมืองต่างพูดถึงความดีงามของเด็กหญิงเบอร์ธา ตรงช่วงนี้ริเวราวาดให้ผู้อ่านรู้สึกได้ว่าชาวเมืองต่างซุบซิบกันถึงความชั่วร้ายอะไรสักอย่าง ผู้หญิงคนหนึ่งป้องปากกระซิบกระซาบกับหมู่คนซึ่งมีนายทหารและบาทหลวงรวมอยู่ด้วย ภาพชวนให้คิดว่าความดีของเบอร์ธานั้นเป็นความดีที่น่าสงสัยหรือไม่ก็น่าริษยา

เจ้าชายได้ข่าวเรื่องความดีของเบอร์ธาเช่นกัน จึงให้รางวัลโดยอนุญาตให้เบอร์ธาสามารถเข้าไปชมสวนของพระองค์ซึ่งตั้งอยู่นอกเมืองได้ สวนนี้สวยงามมากและยังไม่เคยมีเด็กคนไหนได้รับอนุญาตให้เข้าไปเลย ระหว่างนี้ซากีเขียนจิกกัดเด็กหญิงเบอร์ธาไว้อีกแล้ว แม้ว่าเบอร์ธาจะได้เข้าไปในสวนแต่เธอก็เสียใจมากที่ในสวนไม่มีดอกไม้เลยเพราะถูกพวกหมูที่เจ้าชายเลี้ยงไว้กินเสียเกลี้ยง เด็กหญิงอุตส่าห์สัญญากับคุณป้าเอาไว้ทั้งน้ำตาว่าจะไม่เด็ดดอกไม้ของเจ้าชาย แต่ในเมื่อไม่มีดอกไม้จะให้เด็ดแล้วเธอก็รู้สึกเหมือนเป็นคนโง่ ให้สัญญาว่าจะทำความดีไปทำไมในเมื่อไม่มีสิ่งยั่วยุใดให้อดกลั้น

ถึงแม้ว่าจะไม่มีดอกไม้ แต่ในสวนของเจ้าชายก็สวยงามมาก เทคนิค Photocopy Transfer ที่ริเวราเลือกใช้นั้นทำให้เกิดต้นไม้รูปทรงสวยแปลกตา ริเวราใช้สีไม้เน้นภาพลวดลายบางส่วนให้ชัดขึ้น บางส่วนก็ต่อเติมออกมาตามจินตนาการ ผู้วาดวางจังหวะภาพได้เก่งมาก และเด็กหญิงเบอร์ธาเองก็กำลังดื่มด่ำกับความงดงามของสวนนี้ ดื่มด่ำกับโอกาสของเด็กดี ริเวราวาดให้เด็กหญิงเบอร์ธายืนอยู่กลางสวนนั่นเลยทีเดียว ที่เห็นเด่นเป็นสง่าคือเหรียญแห่งความดีทั้งสามซึ่งเบอร์ธาจะกลัดติดตัวไว้ตลอดเวลา

หน้าคู่ถัดไป เป็นภาพเบอร์ธาจ้องมองภาพสะท้อนของตนเองในสระน้ำด้วยความภาคภูมิใจ เธอใช้นิ้วจิ้มภาพสะท้อนเหรียญแห่งความดีทั้งสามพร้อมทั้งแสยะยิ้ม ภาพเด็กหญิงตอนนี้ดูน่ากลัวมากกว่าจะน่ารัก และจากที่ริเวรานำเสนอ เรารู้ชัดเจนแล้วว่าเบอร์ธาแสนดีเป็นคนหลงตัวเอง เด็กหญิงมัวแต่ชื่นชมเงาของตัวเองเสียจนไม่ทันสังเกตว่าหมาป่าเข้ามาในสวนแล้ว

เบอร์ธาวิ่งสุดฝีเท้าเมื่อเห็นหมาป่า พลางนึกในใจว่าไม่น่าได้รับอนุญาตให้เข้ามาในสวนนี้เลย ที่หมาป่าเห็นเบอร์ธาเป็นสิ่งแรกก็เพราะเสื้อกันเปื้อนสีขาวที่เด็กหญิงรักษาความสะอาดไว้ดีเยี่ยมนั้นสามารถมองเห็นได้ชัดในระยะไกล     ดูท่าว่าความดีของเบอร์ธาเริ่มจะทำพิษเสียแล้ว

ไม่มีใครมาช่วยเบอร์ธา ในเรื่องเล่าของคุณป้านั้น เด็กหญิงแสนดีได้รับความช่วยเหลือจากผู้คนที่ชื่นชมในคุณความดีของเธอ แต่สำหรับเบอร์ธา ความดีดูเหมือนจะไม่ได้ช่วยอะไร ซ้ำร้ายมันยังชักพาเอาเรื่องน่ากลัวมาสู่เธอเสียอีก เบอร์ธาคิดในใจว่าถ้าเธอไม่ได้เป็นเด็กดีขนาดนี้ ป่านนี้เธอคงปลอดภัยอยู่ในเมืองไปแล้ว เด็กหญิงเข้าไปหลบอยู่ในพุ่มเมอร์เทิลที่ทั้งหนาและส่งกลิ่นแรง หมาป่ามองไม่เห็นและไม่ได้กลิ่นเธอ มันจึงคิดว่าควรจะเปลี่ยนไปจับพวกหมูแทนดีกว่า หมาป่าเข้ามาใกล้เบอร์ธามากเลยทีเดียว

ริเวราวาดภาพหมาป่าไว้เต็มหน้าคู่ หมาป่าตัวใหญ่ นัยน์ตาดุร้าย เห็นเขี้ยวชวนสยอง ข้างหลังคือพุ่มเมอร์เทิลที่เบอร์ธาซ่อนตัวอยู่ หมาป่ากำลังจะเดินจากไปก็พอดีมันได้ยินเสียงกระทบกันของเหรียญแห่งความดีทั้งสามของเบอร์ธา ใช่แล้ว เบอร์ธากลัวจนตัวสั่นและนั่นก็ทำให้เหรียญที่กลัดอยู่ที่อกเสื้อของเธอสั่นไปด้วย เหรียญแห่งการอยู่ในโอวาทสั่นกระทบกับเหรียญความประพฤติดีและเหรียญความตรงต่อเวลา ช่างเป็นตลกร้าย
“แล้วพวกลูกหมูตัวเล็กๆถูกฆ่าหรือเปล่าคะ”
“ไม่เลย พวกมันหนีไปได้หมด”
“เรื่องเริ่มต้นได้แย่จังค่ะ แต่มันมีตอนจบที่สวยงามมากเลย”
“นี่เป็นเรื่องที่สวยงามที่สุดเท่าที่หนูเคยได้ยินมาเลยค่ะ”
เด็กทั้งสามพออกพอใจกับเรื่องเล่านี้มาก และซากีก็ดักคอผู้อ่านไว้เรียบร้อยแล้ว
“เป็นเรื่องที่ไม่สมควรเล่าให้เด็กเล็กๆฟังอย่างที่สุด! คุณทำให้สิ่งที่ดิฉันอบรมมาเป็นปีๆเสียหายหมดนะคะ”
“ยังไงผมก็ทำให้พวกแกเงียบได้ตั้งสิบนาที ซึ่งมากกว่าที่คุณจะทำได้เสียอีกนะ” เป็นคำตอบของชายแปลกหน้าก่อนจะลงจากรถไฟ

นี่คือหนังสือภาพสำหรับเด็กเล่มแรกของอัลบา มารินา ริเวรา ( http://albamarinarivera.com/ ) เป็นผลงานจบการศึกษาจากสถาบันศิลปะ Massana ที่บาเซโลนา สเปน จัดพิมพ์ในภาษาสเปน²โดยสำนักพิมพ์ Ekaré หนังสือได้รับรางวัล New Horizon ในเทศกาลหนังสือเด็กโบโลญญาปี 2552 ที่อิตาลี ได้รับรางวัลหนังสือที่ดีที่สุดสำหรับเด็กและเยาวชน ปี 2552 ที่เวเนซุเอลา และเข้ารอบสุดท้ายเทศกาลหนังสือภาพของเกาหลีปี 2552

สำนักพิมพ์ระบุไว้ว่าสำหรับเด็กอายุเก้าขวบขึ้นไป

——
¹ วิธีการทำ Photocopy Transfer  คือใช้ตัวทำละลายถูลงไปบนด้านหนึ่งของภาพต้นแบบ(เช่นภาพถ่ายธรรมดาหรือภาพถ่ายเอกสารทั้งสีและขาวดำ) คว่ำภาพลงบนพื้นผิวที่ต้องการ(เช่น ผ้า กระดาษ หรือไม้) แล้วจึงอาศัยแรงกดถูส่งผ่านภาพไปบนวัสดุที่ต้องการ อีกวิธีคือใช้ความร้อนนาบลงบนภาพต้นแบบที่ทาบบนวัสดุที่ต้องการแล้ว ดูวิธีการทำได้ที่  http://www.youtube.com/watch?v=T0J8TAh_zFo
²สามารถอ่านเรื่องสั้นของซากีในภาษาอังกฤษได้ที่ลิงก์ http://haytom.us/showarticle.php?id=84

บทความพิเศษ มติชนสุดสัปดาห์
ฉบับประจำวันที่ 21-27 ตุลาคม 2554